มหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) ร่วมกับ TCCtech นำแนวคิด Enterprise Architecture (EA) มาวางรากฐานการศึกษาแห่งอนาคต เพื่อขับเคลื่อนสู่ Smart Campus และรับมือความท้าทายในยุค AI
ท่ามกลางสภาวะความเปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็วของโลกดิจิทัลในปัจจุบัน ความก้าวหน้าของเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ หรือ AI ได้เข้ามามีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งต่อการดำเนินชีวิตและการทำงาน ส่งผลให้ความคาดหวังของผู้เรียนในยุคใหม่มีการเปลี่ยนแปลงไปจากเดิมอย่างสิ้นเชิง มหาวิทยาลัยทั่วโลกจึงต้องเผชิญกับโจทย์สำคัญในการปรับเปลี่ยนบทบาทและรูปแบบการจัดการศึกษาใหม่ทั้งหมด เพื่อคงไว้ซึ่งคุณค่าของการศึกษาที่แท้จริง และมุ่งเน้นการพัฒนาศักยภาพของนักศึกษาให้มีความพร้อมในการรับมือกับความท้าทายต่าง ๆ ที่จะเกิดขึ้นในอนาคตได้อย่างมีประสิทธิภาพ
เมื่อเร็ว ๆ นี้ OPEN-TEC ซึ่งเป็นศูนย์รวมองค์ความรู้ด้านเทคโนโลยี หรือ Tech Knowledge Sharing Platform ภายใต้การดูแลของ TCC Technology Group ได้จัดเวทีเสวนาพิเศษขึ้นเพื่อพูดคุยในประเด็นสำคัญ โดยได้รับเกียรติจาก อาจารย์สัญญา เศรษฐพิทยากุล ในตำแหน่ง Assistant Vice President ของมหาวิทยาลัยธุรกิจบัณฑิตย์ (DPU) มาร่วมแบ่งปันมุมมองและแลกเปลี่ยนความคิดเห็นเกี่ยวกับบทบาทของสถาปัตยกรรมองค์กร หรือ Enterprise Architecture (EA) ในการขับเคลื่อนมหาวิทยาลัยเข้าสู่ยุคดิจิทัลอย่างเต็มรูปแบบ
ในการเสวนาครั้งนี้ อาจารย์สัญญาได้ร่วมแบ่งปันแนวทางการนำเทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์ (AI) รวมถึงการบริหารจัดการข้อมูล และเทคโนโลยีนวัตกรรมต่าง ๆ มาประยุกต์ใช้ให้เกิดประโยชน์สูงสุดในการพัฒนาการเรียนการสอนของนักศึกษา การเพิ่มประสิทธิภาพในการบริหารจัดการภายในองค์กร ตลอดจนการสร้างเสริมประสบการณ์ที่ดีให้แก่กลุ่มนักศึกษา โดยมุ่งเน้นการใช้เทคโนโลยีเป็นเครื่องมือสำคัญในการยกระดับคุณภาพการศึกษาให้ก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลงของโลกที่หมุนไปอย่างรวดเร็วในปัจจุบัน
เมื่อพิจารณาถึงเบื้องลึกจากมุมมองเทคโนโลยีสู่การออกแบบคุณค่าองค์กร อาจารย์สัญญาได้นำประสบการณ์อันยาวนานมาเป็นพื้นฐานในการถ่ายทอดความรู้ โดยท่านมีพื้นฐานความรู้ด้านวิศวกรรมโทรคมนาคม การบริหารธุรกิจ และจิตวิทยาองค์กร ซึ่งเป็นองค์ประกอบสำคัญในการทำความเข้าใจระบบที่ซับซ้อน อาจารย์สัญญาเคยมีประสบการณ์ในการขับเคลื่อนโครงการ Digital Transformation และการบริหารจัดการข้อมูลขนาดใหญ่ในหลายรูปแบบ ไม่ว่าจะเป็นการพัฒนาระบบ Executive Dashboard และการจัดตั้ง Command Center เพื่อการบริหารจัดการที่มีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ อาจารย์สัญญายังมีประสบการณ์ในการพัฒนา Mobile School Platform ให้แก่กองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) เพื่อมุ่งเน้นการขยายโอกาสทางการศึกษาให้เข้าถึงผู้คนได้อย่างทั่วถึง ประสบการณ์ที่หลากหลายเหล่านี้ได้หล่อหลอมมุมมองของอาจารย์สัญญาที่มีต่อ Enterprise Architecture (EA) ให้มีความลึกซึ้งยิ่งขึ้น โดยท่านเน้นย้ำว่า EA ไม่ใช่เพียงแค่กรอบการบริหารจัดการด้านเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่เป็นแนวคิดที่เชื่อมโยงคุณค่าขององค์กรเข้ากับระบบดิจิทัลและโครงสร้างทางกายภาพ รวมถึงบุคลากรให้ทำงานสอดประสานกัน
แม้ว่าคำว่า Enterprise Architecture (EA) อาจจะฟังดูเป็นเรื่องทางเทคนิคที่เข้าใจยากสำหรับคนทั่วไป แต่ในความเป็นจริงแล้ว แนวคิดนี้เปรียบเสมือนเป็น "พิมพ์เขียวแห่งคุณค่า" ขององค์กรที่สำคัญมาก สำหรับในบริบทของมหาวิทยาลัยนั้น เป้าหมายหลักของการนำ EA มาใช้คือการสร้างคุณค่าให้แก่ผู้เรียนในทุกมิติ ไม่ว่าจะเป็นในด้านของประสบการณ์การเรียนรู้ที่มีคุณภาพ การมีคุณภาพชีวิตที่ดีในระหว่างการศึกษา ไปจนถึงความพร้อมในการประกอบอาชีพที่มั่นคงหลังจากที่สำเร็จการศึกษาไปแล้ว ซึ่งการจะสร้างคุณค่าเหล่านี้ได้จำเป็นต้องอาศัยองค์ประกอบหลายส่วนที่ทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ
การสร้างคุณค่าให้แก่ผู้เรียนผ่านระบบ EA เริ่มต้นจากการออกแบบ "กระบวนการทำงาน" ที่ต้องมีความสอดคล้องกับวิถีชีวิตและพฤติกรรมของคนในยุคดิจิทัล เพื่อให้การบริการต่าง ๆ มีความสะดวกสบายและเชื่อมโยงถึงกันได้อย่างไร้รอยต่อ ซึ่งจะช่วยตอบสนองความต้องการของผู้ใช้งานได้ดียิ่งขึ้น นอกจากนี้ยังมีส่วนของ "ระบบและแพลตฟอร์มดิจิทัล" ที่ทำหน้าที่เป็นโครงสร้างพื้นฐานสำคัญในการสนับสนุนการดำเนินงานและการให้บริการของมหาวิทยาลัยให้มีความคล่องตัวและมีประสิทธิภาพสูงขึ้นกว่าเดิมในทุกขั้นตอนของการดำเนินงาน
อีกหนึ่งองค์ประกอบที่สำคัญอย่างยิ่งในโครงสร้างของ EA คือ "ข้อมูล" ซึ่งในปัจจุบันได้กลายเป็นทรัพยากรที่มีค่ามหาศาลในการนำมาใช้สนับสนุนการตัดสินใจของผู้บริหาร การวางแผนกลยุทธ์ขององค์กร และการพัฒนาองค์กรอย่างต่อเนื่องเพื่อให้ก้าวทันต่อการเปลี่ยนแปลง ขณะเดียวกัน "สภาพแวดล้อมการเรียนรู้" ก็เป็นอีกหนึ่งองค์ประกอบสำคัญที่ทำหน้าที่เชื่อมโยงโลกทางกายภาพและโลกดิจิทัลเข้าด้วยกัน เพื่อสร้างพื้นที่การเรียนรู้ที่สมบูรณ์แบบและเอื้อต่อการพัฒนาศักยภาพของนักศึกษาในทุกมิติอย่างแท้จริง
ในส่วนของ "Intelligent Hybrid Classroom" ของ DPU นั้น ได้รับการออกแบบมาเป็นพิเศษเพื่อรองรับรูปแบบการเรียนรู้สมัยใหม่ที่เน้นการมีส่วนร่วมของผู้เรียนเป็นสำคัญ มากกว่าการนั่งรับฟังการบรรยายเพียงอย่างเดียวเพียงอย่างเดียวเท่านั้น การออกแบบห้องเรียนในลักษณะนี้มุ่งหวังให้โอกาสนักศึกษาได้พัฒนาทักษะสำคัญที่เรียกว่า 4C ซึ่งประกอบไปด้วย การคิดวิเคราะห์ (Critical Thinking), ความคิดสร้างสรรค์ (Creatity), การสื่อสาร (Communication) และการทำงานร่วมกับผู้อื่น (Collaboration) เพื่อเตรียมความพร้อมสู่โลกการทำงานจริง
อย่างไรก็ตาม การที่จะสร้างห้องเรียนที่ทันสมัยได้นั้น จำเป็นต้องมีโครงสร้างพื้นฐานทางดิจิทัลที่แข็งแกร่งและระบบความมั่นคงปลอดภัยทางไซเบอร์ที่ได้มาตรฐาน เพื่อให้มั่นใจว่าทุกระบบที่นำมาใช้งานสามารถดำเนินงานได้อย่างมั่นคง ปลอดภัย และมีความน่าเชื่อถือสูง แต่สิ่งที่สำคัญที่สุดเหนือกว่าเทคโนโลยีใด ๆ คือองค์ประกอบของ "คน" เพราะไม่ว่าระบบจะถูกออกแบบมาดีเพียงใด ก็ไม่อาจสร้างผลลัพธ์ที่แท้จริงได้หากบุคลากรไม่ได้รับการสนับสนุนให้สามารถใช้ประโยชน์จากเทคโนโลยีเหล่านั้นได้อย่างเต็มศักยภาพและสามารถสร้างคุณค่าให้กับผู้เรียนได้อย่างสูงสุด
เมื่อทุกองค์ประกอบตั้งแต่กระบวนการ ระบบ ข้อมูล และสภาพแวดล้อม ทำงานเชื่อมโยงและเกื้อหนุนกันอย่างเป็นระบบ Enterprise Architecture (EA) จึงไม่ได้เป็นเพียงแค่กรอบการจัดการด้านเทคโนโลยีเท่านั้น แต่กลายเป็นกลไกสำคัญที่ช่วยลดความซ้ำซ้อนในการทำงาน เพิ่มความคล่องตัวในการดำเนินงานขององค์กร และที่สำคัญที่สุดคือการยกระดับประสบการณ์ของนักศึกษา คณาจารย์ และบุคลากรทั่วทั้งมหาวิทยาลัยให้ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง การนำ EA มาใช้จึงเป็นการวางรากฐานที่มั่นคงสำหรับการก้าวไปสู่การเป็น Smart Campus ที่สมบูรณ์แบบในยุคดิจิทัล
ปัจจุบันภาคการศึกษากำลังเผชิญกับการเปลี่ยนแปลงครั้งใหญ่จากการนำเทคโนโลยีดิจิทัลมาใช้ในทุกมิติ รวมถึงการเข้ามาของปัญญาประดิษฐ์ (AI) และความสำคัญของความยั่งยืนที่เพิ่มมากขึ้น ปัจจัยเหล่านี้ส่งผลต่อทั้งรูปแบบการเรียนรู้ วิธีการทำงาน และคุณลักษณะที่สังคมคาดหวังจากบัณฑิตในอนาคต สำหรับ DPU ได้กำหนดแนวทางสำคัญในการพัฒนานักศึกษาให้มี "6 DPU DNA" ซึ่งเป็นชุดทักษะที่จำเป็นสำหรับโลกอนาคต โดยได้ร่วมกับคณาจารย์ออกแบบระเบียนแสดงผลการเรียนรูปแบบใหม่ที่สะท้อนทั้งผลสัมฤทธิ์ทางวิชาการและพัฒนาการด้านทักษะสำคัญของผู้เรียนควบคู่กันไป
DPU TCCtech SmartCampus EnterpriseArchitecture AI