เวที ESG Symposium 2026 ชวนเปลี่ยนมุมมองต่อวิกฤตน้ำจากเพียงการตั้งรับภัยพิบัติ สู่การสร้าง "ภูมิคุ้มกันน้ำ" เพื่อเตรียมความพร้อมเชิงรุกและสร้างความยั่งยืนให้แก่ธุรกิจและชุมชนในประเทศไทย

เมื่อกล่าวถึงภัยพิบัติทางธรรมชาติที่เกี่ยวข้องกับน้ำ ไม่ว่าจะเป็นสภาวะน้ำท่วมหรือภัยแล้ง ภาพจำที่คุ้นเคยของคนไทยมักเป็นความเสียหายที่เกิดขึ้นกับบ้านเรือน พื้นที่เกษตรกรรม หรือเส้นทางคมนาคมที่ถูกตัดขาด แต่ในความเป็นจริงผลกระทบจากวิกฤตน้ำนั้นมีความรุนแรงและกว้างขวางกว่าที่เห็น เพราะส่งผลกระทบโดยตรงต่อการดำรงชีวิต การประกอบอาชีพ สุขภาพของประชาชน รวมถึงโอกาสในการเติบโตทางเศรษฐกิจของคนไทยทุกคนในระยะยาว

ที่ผ่านมาทุกครั้งที่เกิดภัยพิบัติเกี่ยวกับน้ำ สังคมมักคุ้นชินกับการตั้งรับและรอรับการเยียวยาจากภาครัฐ โดยหน่วยงานที่เกี่ยวข้องมักจะเข้าดำเนินการช่วยเหลือหลังจากเกิดเหตุการณ์ขึ้นแล้ว แต่ในวันนี้เวที ESG Symposium 2026 ได้นำเสนอแนวคิดใหม่ที่ท้าทายให้เราเปลี่ยนสถานะจากการเป็นเพียงผู้ประสบภัยจากวิกฤตน้ำ หรือ Water Crisis ไปสู่การสร้าง "ภูมิคุ้มกันน้ำ" หรือ Water Resilience ซึ่งเป็นการเตรียมความพร้อมเชิงรุกล่วงหน้า เพื่อให้ธุรกิจยังสามารถดำเนินต่อไปได้แม้ต้องเผชิญกับภัยพิบัติ ชุมชนไม่สูญเสียรายได้ และทุกคนสามารถกลับมาใช้ชีวิตปกติได้รวดเร็วที่สุด

Bain & Company ได้เสนอแนะแนวทางสำคัญในการสร้างภูมิคุ้มกันน้ำเพื่อรับมือกับวิกฤตน้ำ โดยเน้นย้ำว่าควรวางแผนปรับตัวรับสภาพภูมิอากาศเปลี่ยนแปลง หรือ Climate Adaptation ไปพร้อมกันกับแผนธุรกิจหลัก และไม่ควรมองในมุมที่แคบจนเกินไป โดยการจัดการไม่ควรจำกัดอยู่เพียงแค่การรับมือภัยพิบัติทางธรรมชาติในเชิงกายภาพเท่านั้น แต่ต้องครอบคลุมถึงการประเมินความสูญเสียทางเศรษฐกิจในภาพรวม ไม่ใช่เพียงแค่การคำนวณมูลค่าความเสียหายหรือผลกระทบทางเศรษฐกิจที่เกิดขึ้นในช่วงระยะสั้นเพียงอย่างเดียว

เนื่องจากเมื่อเกิดภัยพิบัติขึ้นจริง ผลกระทบที่ตามมาจะส่งผลกระทบเป็นลูกโซ่ไปถึงระบบเศรษฐกิจโดยรวม สุขภาพของประชาชน และความเป็นอยู่ทางสังคมในวงกว้าง ดังนั้นสำหรับผู้ประกอบการ การเปลี่ยนความเสี่ยงให้กลายเป็นโอกาสใหม่ในการวางกลยุทธ์ขับเคลื่อนองค์กรจึงเป็นสิ่งสำคัญที่ต้องทำทันที โดยต้องควบคู่ไปกับการดูแลรักษากิจการและทรัพย์สินที่มีอยู่ให้มั่นคงที่สุด การมองภาพที่กว้างขึ้นจะช่วยให้องค์กรสามารถเตรียมพร้อมรับมือกับความผันผวนของสภาพภูมิอากาศได้อย่างมีประสิทธิภาพและยั่งยืนกว่าเดิม

Bain & Company ยังได้เน้นย้ำให้ทุกองค์กรตระหนักถึงความสำคัญของการวางแผนปกป้องมูลค่าธุรกิจด้วยการเลือกใช้การประกันภัยเข้ามาเป็นส่วนหนึ่งของกลยุทธ์ เพื่อลดความสูญเสียทางเศรษฐกิจที่อาจเกิดขึ้นจากภัยพิบัติที่คาดไม่ถึง เช่น เหตุการณ์น้ำท่วม หรือแผ่นดินไหว และในขณะเดียวกันควรดำเนินการควบคู่ไปกับการวางแผนกลยุทธ์การตลาดเพื่อค้นหาโอกาสทางธุรกิจใหม่ๆ ที่จะเกิดขึ้นจากการปรับตัวต่อการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ ซึ่งจะช่วยสร้างความได้เปรียบในการแข่งขันในยุคปัจจุบัน

หากธุรกิจใดสามารถดำเนินการได้ตามแนวทางดังกล่าว จะถือว่าสามารถปรับตัวให้สอดคล้องกับแนวคิด Resilient Growth หรือการเติบโตที่ยืดหยุ่น ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญของการดำเนินธุรกิจในยุคปัจจุบันที่ให้ความสำคัญกับการรับมือความเสี่ยงและการเติบโตทางธุรกิจไปพร้อมๆ กัน เพราะการลงทุนเพื่อป้องกันความเสี่ยงที่อาจเกิดจากภัยพิบัติในอนาคต ถือเป็นแนวทางการปรับตัวที่ชาญฉลาดและคุ้มค่ากว่าการปล่อยให้เกิดความเสียหายขึ้นก่อนแล้วจึงค่อยหาทางแก้ไขในภายหลังอย่างแน่นอน

ในส่วนของการประเมินความเสี่ยงให้ชัดเจนเพื่อให้สามารถรับมือได้ตรงจุดนั้น Swiss Re ได้ให้ข้อมูลที่น่าสนใจเกี่ยวกับแนวโน้มความสูญเสียจากภัยพิบัติทางธรรมชาติทั่วโลกที่พุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชียซึ่งถือเป็นพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบหนักที่สุด จากข้อมูลของสถาบันวิจัย Swiss Re ระบุว่าในปี 2026 มูลค่าความสูญเสียจากภัยธรรมชาติทั่วโลกมีแนวโน้มพุ่งสูงขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยเฉพาะในภูมิภาคเอเชียที่ได้รับความเสียหายจากน้ำท่วมเติบโตสูงถึง 12% ต่อปี ซึ่งถือเป็นอัตราที่สูงกว่าค่าเฉลี่ยของทั่วโลกถึงสองเท่า

ปัจจัยสำคัญที่ทำให้ความเสียหายจากภัยพิบัตินั้นรุนแรงขึ้นไม่ได้มาจากตัวภัยพิบัติเพียงอย่างเดียว แต่เป็นผลมาจาก "Exposure Growth" หรือการขยายตัวทางเศรษฐกิจที่ทำให้มีอาคาร ทรัพย์สิน และโครงสร้างพื้นฐานต่างๆ ไปตั้งอยู่ในพื้นที่ที่มีความเสี่ยงภัยพิบัติมากขึ้น ยิ่งมีการกระจุกตัวของทรัพย์สินในพื้นที่เสี่ยงมากเท่าใด มูลค่าความสูญเสียทางเศรษฐกิจก็จะยิ่งสูงขึ้นตามไปด้วย ดังนั้นการตัดสินใจเลือกทำเลที่ตั้ง การวางแผนโครงสร้างพื้นฐาน และการออกแบบอาคาร จึงเป็นเรื่องที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบและถี่ถ้วนตั้งแต่วินาทีแรกของการเริ่มลงทุน

ในการประชุมครั้งนี้ Swiss Re ยังได้นำเสนอแนวทางการประเมินความเสี่ยงผ่าน 3 มิติหลักเพื่อการตัดสินใจที่แม่นยำ ได้แก่ มิติแรกคือ Hazard หรือระดับภัยพิบัติ เพื่อประเมินว่าภัยพิบัตินั้นมีความรุนแรงมากน้อยเพียงใด มิติที่สองคือ Exposure หรือการเปิดรับความเสี่ยง เพื่อดูว่ามีทรัพย์สินหรือกิจกรรมทางเศรษฐกิจใดบ้างที่ตั้งอยู่ในพื้นที่ที่ได้รับผลกระทบ และมิติที่สามคือ Vulnerability หรือความเปราะบาง เพื่อประเมินว่าทรัพย์สินเหล่านั้นมีความเปราะบางต่อความเสียหายมากน้อยแค่ไหนเมื่อต้องเผชิญกับภัยพิบัติที่เกิดขึ้น

เมื่อนำผลกระทบที่อาจเกิดขึ้นจากทั้งสามมิตินี้มาคำนวณและแปลงให้เป็น "มูลค่าตัวเงิน" ผู้บริหารจะสามารถมองเห็นภาพได้อย่างชัดเจนทันทีว่า ความเสี่ยงเหล่านั้นจะส่งผลกระทบต่อธุรกิจของตนเองอย่างไร และควรเลือกที่จะลงทุนเพื่อลดความเสี่ยงในจุดใดก่อนเป็นอันดับแรก ซึ่งการทำเช่นนี้จะสร้างความชัดเจนในการตัดสินใจได้มากกว่าการรับรู้เพียงแค่ว่าพื้นที่นั้นมีความเสี่ยง โดยที่ยังไม่เข้าใจถึงผลกระทบทางการเงินที่แท้จริงที่จะเกิดขึ้นกับธุรกิจของตนเองในอนาคต

นอกจากนี้ Swiss Re ยังได้เน้นย้ำถึงบทบาทที่ส่งเสริมซึ่งกันและกันระหว่าง "การปรับตัวทางกายภาพ" และ "การประกันภัย" โดยการปรับตัวทางกายภาพจะช่วยลดระดับความเสียหายที่เกิดขึ้นกับสิ่งปลูกสร้างและทรัพย์สินโดยตรงในขณะที่การประกันภัยจะเข้ามาทำหน้าที่บริหารจัดการความเสี่ยงทางการเงินส่วนที่ยังคงหลงเหลืออยู่จากการปรับตัวทางกายภาพ ดังนั้นการทำประกันภัยจึงไม่ได้เข้ามาเพื่อแทนที่การเตรียมความพร้อมล่วงหน้า แต่เป็นกลไกที่ทำงานควบคู่กันไปเพื่อปกป้องและรักษาความยืดหยุ่นทางการเงินขององค์กรให้มั่นคง

การบริหารจัดการความเสี่ยงที่ครบถ้วนจะช่วยให้ธุรกิจสามารถดำเนินต่อไปได้อย่างยั่งยืนในระยะยาว ในบริบทของการจัดการน้ำในประเทศไทย ผศ.ดร.พงษ์ศักดิ์ สุทธินนท์ อาจารย์จากภาควิชาวิศวกรรมแหล่งน้ำ คณะวิศวกรรมศาสตร์ มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์ ได้ให้ทัศนะที่น่าสนใจเกี่ยวกับการมองน้ำให้เป็นเหมือน "เหรียญสองด้าน" ซึ่งหมายถึงการจัดการน้ำที่มีประสิทธิภาพจะสามารถสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจได้มหาศาล หากสามารถบริหารจัดการความเสี่ยงและเปลี่ยนวิกฤตให้เป็นโอกาสในการสร้างความมั่นคงให้กับระบบเศรษฐกิจและสังคมไทยได้อย่างเป็นรูปธรรม

การเปลี่ยนผ่านจากความเสี่ยงไปสู่ความยั่งยืนเริ่มต้นจากการมองเห็นภาพรวมของปัญหาและเตรียมพร้อมรับมืออย่างเป็นระบบ การสร้างภูมิคุ้มกันน้ำไม่ใช่เพียงการป้องกันความเสียหาย แต่คือการสร้างรากฐานที่แข็งแกร่งเพื่อให้ธุรกิจและชุมชนสามารถเติบโตได้อย่างต่อเนื่องไม่ว่าสถานการณ์ภายนอกจะเปลี่ยนแปลงไปอย่างไร การบูรณาการทั้งการปรับตัวทางกายภาพและการบริหารจัดการความเสี่ยงทางการเงินเข้าด้วยกัน จะเป็นกุญแจสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจไทยให้ก้าวข้ามวิกฤตและเติบโตอย่างยั่งยืนในอนาคต

SCG ESG SwissRe Bain WaterResilience