สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) หนุนแนวคิด “Small AI, Big Jobs” ของธนาคารโลก ชี้ AI ขนาดเล็กช่วยธุรกิจไทยรายเล็กโต ด้วย 3 นวัตกรรม AI สัญชาติไทย ลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ
ประเด็นหนึ่งที่น่าสนใจจากการประชุมประจำปีของกองทุนการเงินระหว่างประเทศและธนาคารโลก (IMF-World Bank Annual Meetings 2026) ซึ่งประเทศไทยเป็นเจ้าภาพ คือการหยิบยกแนวคิด “Small AI, Big Jobs” มาสะท้อนโอกาสของประเทศกำลังพัฒนาในยุค AI ที่ไม่จำเป็นต้องแข่งขันกันสร้างโมเดลขนาดใหญ่ด้วยเงินลงทุนมหาศาล แต่สามารถนำ AI ที่มีต้นทุนไม่สูงและตอบโจทย์การใช้งานเฉพาะด้านมาช่วยแก้ปัญหาทางธุรกิจ ทั้งลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และสร้างโอกาสในการเติบโต โดยเฉพาะกลุ่มธุรกิจขนาดกลาง ขนาดย่อม และรายย่อย (MSMEs) ที่มีทรัพยากรจำกัด แต่เป็นกำลังสำคัญในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสร้างงานทั่วโลก

โดยแนวคิดดังกล่าว ยิ่งชัดเจนขึ้น เมื่อนายอาเจย์ บังกา (Ajay Banga) ประธานกลุ่มธนาคารโลก ระบุว่า MSMEs มีสัดส่วนถึงร้อยละ 90 ของจำนวนบริษัททั่วโลก และเป็นแหล่งจ้างงานร้อยละ 75 ของแรงงานในประเทศกำลังพัฒนา ขณะที่อีก 10–15 ปีข้างหน้า จะมีคนรุ่นใหม่เข้าสู่ตลาดแรงงานถึง 1,600 ล้านคน แต่คาดว่าจะมีตำแหน่งงานรองรับเพียง 420 ล้านตำแหน่ง สะท้อนให้เห็นว่า การเพิ่มศักยภาพให้ธุรกิจรายเล็กสามารถเติบโตและสร้างงานได้มากขึ้น หนึ่งในโจทย์สำคัญของเศรษฐกิจโลก และ AI เฉพาะทางอาจเป็นเครื่องมือที่ช่วยตอบโจทย์ดังกล่าว โดยไม่จำเป็นต้องอาศัยการลงทุนด้านเทคโนโลยีจำนวนมหาศาล
สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ขอชวนมาสำรวจว่า “Small AI, Big Jobs” สามารถเกิดขึ้นได้จริงในภาคธุรกิจไทยอย่างไร ผ่าน 3 นวัตกรรม AI สัญชาติไทยที่ช่วยแก้ปัญหาเฉพาะทาง ตั้งแต่การตรวจสอบคุณภาพข้าว การวิเคราะห์ข้อมูลแปลงเกษตร ไปจนถึงการคัดเกรดทุเรียน ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่า AI ที่ตอบโจทย์ปัญหาจริงนั้น สามารถช่วยลดต้นทุน เพิ่มประสิทธิภาพ และสร้างโอกาสเติบโตให้ทั้ง MSMEs และสตาร์ตอัปผู้พัฒนาเทคโนโลยีไทยได้

ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ กล่าวถึงทิศทางและโอกาสของไทยว่า การพัฒนาเศรษฐกิจ AI ไม่ควรจำกัดอยู่เพียงการแข่งขันด้านเพื่อพัฒนาเทคโนโลยีขั้นสูง แต่ต้องให้ความสำคัญกับการนำ AI ไปประยุกต์ใช้เพื่อแก้ปัญหาของภาคธุรกิจ โดยเฉพาะในกลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมายที่ประเทศไทยมีความเชี่ยวชาญและมีฐานผู้ประกอบการจำนวนมาก เช่น อุตสาหกรรมยานยนต์และชิ้นส่วน อุตสาหกรรมอิเล็กทรอนิกส์ อุตสาหกรรมการเกษตรและแปรรูปอาหาร อุตสาหกรรมปิโตรเคมีและเคมีภัณฑ์ อุตสาหกรรมการแพทย์และสุขภาพ รวมถึงอุตสาหกรรมท่องเที่ยวและบริการ ซึ่งเป็นโอกาสที่ผู้พัฒนา AI ไทยจะสามารถใช้ความเข้าใจปัญหาของตลาดในประเทศมาสร้างโซลูชันที่ตอบโจทย์ผู้ใช้งานได้ตรงจุด
“NIA มองว่าโอกาสของประเทศไทยในยุค AI ไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการพัฒนาเทคโนโลยีใหม่ให้ก้าวทันโลก แต่ต้องทำให้ผู้ประกอบการไทยสามารถนำเทคโนโลยีมาใช้สร้างความได้เปรียบทางธุรกิจได้จริง โดยเฉพาะกลุ่ม MSMEs ที่ยังมีข้อจำกัด ทั้งด้านเงินทุน บุคลากร และความพร้อมในการปรับตัว ดังนั้น การพัฒนา AI เฉพาะทางจึงเป็นโอกาสของสตาร์ตอัปไทยในการนำความเชี่ยวชาญด้านเทคโนโลยีมาสร้างโซลูชันที่ตอบโจทย์ปัญหาของภาคธุรกิจ ไม่ว่าจะเป็นการตรวจสอบคุณภาพสินค้า การวิเคราะห์ข้อมูลการผลิต หรือการบริหารจัดการทรัพยากร ซึ่งช่วยให้ผู้ประกอบการสามารถเข้าถึงและใช้ประโยชน์จาก AI ได้โดยไม่จำเป็นต้องลงทุนพัฒนาระบบขึ้นมาเอง ทั้งยังช่วยลดต้นทุน เพิ่มความแม่นยำ และยกระดับประสิทธิภาพการดำเนินงาน รวมถึงการขยายตลาดใหม่ให้ผู้พัฒนาเทคโนโลยีไทย”

พาส่อง 3 AI สัญชาติไทย จากโจทย์ในแปลงเกษตรสู่นวัตกรรมเพิ่มประสิทธิภาพธุรกิจ หนึ่งในธุรกิจที่สะท้อนโอกาสของ AI เฉพาะทางได้อย่างชัดเจน คือภาคเกษตรกรรม ซึ่งมีความท้าทายตั้งแต่ต้นทุน การผลิต แรงงาน ไปจนถึงการรักษาคุณภาพผลผลิตให้ได้มาตรฐานตลาด โดยที่ผ่านมา NIA ได้ส่งเสริมการพัฒนาและนำเทคโนโลยีไปประยุกต์ใช้ในภาคเกษตร ผ่าน “โครงการ AgTech Connext 2026” ที่เชื่อมนวัตกรรมจากสตาร์ตอัปไทยกับกลุ่มเกษตรกร ผู้ปลูกข้าวและทุเรียนใน 10 จังหวัด โดยคัดเลือกเกษตรกรจำนวน 70 กลุ่มให้เข้าร่วมกระบวนการเรียนรู้ ทดลอง และประยุกต์ใช้เทคโนโลยีให้เหมาะสมกับพื้นที่ พร้อมนำนวัตกรรมจาก 14 สตาร์ตอัปไปถ่ายทอดและส่งเสริมการใช้งานในกระบวนการผลิตจริงซึ่งมีตัวอย่าง AI ที่น่าสนใจ 3 โซลูชัน ได้แก่
อีซีไรซ์ (EASYRICE) - AI ตรวจสอบพันธุ์ข้าวเปลือกและคุณภาพข้าวสาร เพิ่มความรวดเร็วและมาตรฐานการซื้อขาย นวัตกรรมจากบริษัท อีซีไรซ์ ดิจิทัล เทคโนโลยี จำกัด ที่นำเทคโนโลยี AI และการประมวลผลภาพมาใช้ตรวจสอบพันธุ์ข้าวเปลือกและคุณภาพข้าวสาร เพื่อลดข้อจำกัดของการตรวจสอบด้วยสายตาที่ต้องอาศัยผู้เชี่ยวชาญที่มีประสบการณ์ และหาได้ยากในปัจจุบัน โดยระบบสามารถตรวจสอบได้ด้วยความแม่นยำมากกว่าร้อยละ 95 และประมวลผลได้เร็วสุดถึง 30 วินาที ขึ้นอยู่กับปริมาณข้าวที่นำเข้ามาตรวจสอบ

ระบบนี้ช่วยแก้ปัญหาความล่าช้าในการตรวจสอบคุณภาพข้าวสารที่มักต้องรอผู้เชี่ยวชาญมาตรวจ ทำให้การซื้อขายข้าวเป็นไปอย่างรวดเร็วและมีความมาตรฐานสูงขึ้น ลดความผิดพลาดจากการประเมินด้วยสายตา และเพิ่มความน่าเชื่อถือให้กับตลาดข้าวไทย โดยเฉพาะสำหรับผู้ประกอบการที่ส่งออกข้าวไปยังต่างประเทศ ซึ่งต้องการความแม่นยำสูงในการระบุคุณภาพสินค้า
นอกจากนี้ AI ยังช่วยในการคัดเกรดข้าวสารตามมาตรฐานที่กำหนด ลดการสูญเสียจากข้าวที่ไม่ได้มาตรฐาน และเพิ่มมูลค่าให้กับผลผลิต โดยเกษตรกรและผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลจากระบบไปใช้วางแผนการผลิตและจัดการโลจิสติกส์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายของ NIA ในการยกระดับภาคเกษตรไทยสู่ความทันสมัยและแข่งขันได้ในตลาดโลก

การนำ AI มาใช้ตรวจสอบคุณภาพข้าวเปลือกและข้าวสารนี้ ยังช่วยสร้างมาตรฐานใหม่ให้กับอุตสาหกรรมข้าวไทย โดยลดการพึ่งพาแรงงานผู้เชี่ยวชาญที่มีจำนวนจำกัด และเปิดโอกาสให้เกษตรกรและผู้ประกอบการรายย่อยสามารถเข้าถึงเทคโนโลยีขั้นสูงได้ง่ายขึ้น ซึ่งจะช่วยลดต้นทุนและเพิ่มประสิทธิภาพในการดำเนินงาน รวมถึงสร้างโอกาสในการขยายตลาดและเพิ่มรายได้ให้กับภาคเกษตรไทย
อีกตัวอย่างหนึ่งคือ AI วิเคราะห์ข้อมูลแปลงเกษตร ซึ่งช่วยในการติดตามและวิเคราะห์ข้อมูลสภาพแวดล้อมของแปลงเกษตร เช่น ระดับความชื้น อุณหภูมิ และปริมาณน้ำฝน เพื่อช่วยเกษตรกรในการวางแผนการปลูกและดูแลรักษาพืชได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดย AI สามารถประมวลผลข้อมูลจากเซนเซอร์และดาวเทียมเพื่อ给出คำแนะนำในการจัดการทรัพยากรน้ำและปุ๋ย ซึ่งจะช่วยลดการใช้ทรัพยากรและเพิ่มผลผลิต

AI วิเคราะห์ข้อมูลแปลงเกษตรนี้ ยังช่วยในการพยากรณ์ผลผลิตและวางแผนการเก็บเกี่ยว ซึ่งจะช่วยลดความเสียหายจากภัยธรรมชาติและเพิ่มประสิทธิภาพในการจัดการห่วงโซ่อุปทาน โดยเกษตรกรและผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลจากระบบไปใช้วางแผนการผลิตและจัดการโลจิสติกส์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายของ NIA ในการยกระดับภาคเกษตรไทยสู่ความทันสมัยและแข่งขันได้ในตลาดโลก
ตัวอย่างที่สามคือ AI คัดเกรดทุเรียน ซึ่งช่วยในการคัดเกรดทุเรียนตามมาตรฐานที่กำหนด โดย AI สามารถวิเคราะห์ขนาด น้ำหนัก และลักษณะภายนอกของทุเรียนเพื่อระบุเกรดได้อย่างแม่นยำ ซึ่งจะช่วยลดความผิดพลาดจากการคัดเกรดด้วยสายตาและเพิ่มความรวดเร็วในการจัดการผลผลิต โดยเกษตรกรและผู้ประกอบการสามารถนำข้อมูลจากระบบไปใช้วางแผนการผลิตและจัดการโลจิสติกส์ได้อย่างมีประสิทธิภาพมากขึ้น ซึ่งสอดคล้องกับเป้าหมายของ NIA ในการยกระดับภาคเกษตรไทยสู่ความทันสมัยและแข่งขันได้ในตลาดโลก













NIA SmallAI BigJobs WorldBank AgTechConnext EASYRICE