ชมรมผู้รับพระราชทานทุนมูลนิธิอานันทมหิดล ร่วมกับศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการควบคุมไฟป่าภาคกลางกาญจนบุรี จัดโครงการ “พลังเยาวชนต้นกล้าสีเขียว” ณ โรงเรียนวัดทุ่งลาดหญ้า จ.กาญจนบุรี เพื่อส่งเสริมความรู้ด้านการป้องกันไฟป่าและบูรณาการบ้าน วัด โรงเรียน แก้ไขปัญหาหมอกควัน PM2.5 อย่างยั่งยืน

โครงการ “พลังเยาวชนต้นกล้าสีเขียว” จัดขึ้นเมื่อเร็วๆ นี้ ณ โรงเรียนวัดทุ่งลาดหญ้า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี โดยชมรมผู้รับพระราชทานทุนมูลนิธิอานันทมหิดล ร่วมกับศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการควบคุมไฟป่าภาคกลางกาญจนบุรี และพันธมิตรอีกหลายหน่วยงาน วัตถุประสงค์หลักของโครงการไม่เพียงแต่ส่งเสริมให้เยาวชนมีความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับการป้องกันไฟป่าเท่านั้น แต่ยังได้นำเอาหลัก “บวร” หรือบ้าน วัด โรงเรียน มาบูรณาการทำงานร่วมกันอย่างเป็นระบบ เพื่อให้เกิดผลที่ได้รับอย่างเป็นรูปธรรม ช่วยแก้ไขปัญหาไฟป่าในชุมชน ซึ่งถือเป็นสาเหตุหลักของปัญหาหมอกควันและฝุ่นละอองขนาดเล็ก (PM2.5) ที่ทำให้คุณภาพอากาศลดลงและส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชาชนในพื้นที่และใกล้เคียง

นายสมคิด สิริรัตน์ นักวิชาการป่าไม้ปฏิบัติการ หัวหน้าศูนย์ฝึกอบรมและพัฒนาการควบคุมไฟป่าภาคกลางกาญจนบุรี ส่วนควบคุมไฟป่า สำนักป้องกันปราบปราม และควบคุมไฟป่า กรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืช ได้มาเป็นวิทยากรบรรยายหัวข้อไฟป่ากับผลกระทบต่อชุมชน โดยระบุว่าสถานการณ์ภาพรวมไฟป่าที่จังหวัดกาญจนบุรีในปีนี้ค่อนข้างหนักหน่วง แต่ปัจจุบันดีขึ้นเนื่องจากเข้าสู่ฤดูฝน แม้ที่ผ่านมาสถานการณ์จะรุนแรง แต่ก็ได้รับการบูรณาการจากหลายภาคส่วน โดยมีผู้ว่าราชการจังหวัดและหน่วยงานที่เกี่ยวข้อง อาทิ กรมอุทยานสัตว์ป่า และพันธุ์พืช กรมป่าไม้ ทหาร รวมถึงภาคปกครองต่างๆ เข้ามามีบทบาทร่วมกันในการดับไฟป่า

วิทยากรรายนี้ยังกล่าวเพิ่มเติมว่าโครงการพลังเยาวชนต้นกล้าสีเขียวที่จัดขึ้นครั้งนี้มีประโยชน์มาก เพราะเป็นการปลูกฝังเยาวชน ทำให้อนาคตของประเทศมีความรู้ที่ถูกต้องในด้านการป้องกันไฟป่า ในส่วนผลกระทบที่มีต่อชุมชนนั้น ไฟป่าได้สร้างผลกระทบต่อสัตว์ป่าและต้นไม้ รวมถึงภาคประชาชน ที่ส่งผลในด้านสุขภาพ การท่องเที่ยว และเศรษฐกิจ โดยกิจกรรมภายในงานครั้งนี้มีการฝึกใช้อุปกรณ์และเครื่องมือดับไฟป่าที่ถูกต้อง และใช้งานได้ปลอดภัยในการปฏิบัติงานจริง ถึงแม้ปัจจุบันเขายังไม่สามารถใช้เครื่องมือเหล่านี้ได้ แต่องค์ความรู้ที่ได้รับก็จะเป็นประโยชน์เมื่อเขาโตขึ้น และจะมีส่วนช่วยเหลือป้องกันและแก้ไขปัญหาไฟป่าได้ในอนาคต

ดร.รัตนา แซ่เล้า ผู้รับพระราชทานทุนอานันทมหิดล แผนกธรรมศาสตร์ ด้านการศึกษา ประจำปี 2549 และหัวหน้าโครงการฯ เปิดเผยว่า เยาวชนไม่ใช่เป็นเพียงอนาคตของชาติ แต่ยังเป็นพลังบวกที่จะสามารถช่วยเหลือและพัฒนาประเทศไทย ทั้งในด้านการมีส่วนร่วมและผลักดันเพื่อแก้ไขปัญหาในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นด้านเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม และวัฒนธรรม ซึ่งในการจัดโครงการฯ ครั้งนี้ได้รับความเมตตาจากพระครูสิทธิกิจจานุวัตร รองเจ้าคณะอำเภอศรีสวัสดิ์ และเจ้าอาวาสวัดทุ่งลาดหญ้า อำเภอเมือง จังหวัดกาญจนบุรี ได้มาเป็นประธานเปิดงาน รวมถึงการบรรยายถึงเรื่องบ้าน วัด โรงเรียน หรือที่เรียกว่า “บวร” ว่าเป็นหัวใจหลักของการพัฒนาชาติ และประเทศไทย

ดร.รัตนา กล่าวอีกว่า วัดทุ่งลาดหญ้านั้นถือเป็นศูนย์กลางของชุมชนที่มีความเข้มแข็ง ประชาชนในพื้นที่ต่างรู้จักกันเป็นอย่างดี นอกจากนี้ยังได้รับความร่วมมือจากนายอำนวย ธรรมรังษี ผู้อำนวยการโรงเรียนวัดทุ่งลาดหญ้า “ลาดหญ้าวิทยา” จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งได้จัดเตรียมทุกสิ่งไว้ให้อย่างเพียบพร้อม เพื่อให้เยาวชนเข้าร่วมกิจกรรมได้ตลอดทั้งวัน ท่ามกลางอากาศร้อนระอุ การบูรณาการระหว่างบ้าน วัด และโรงเรียน ในครั้งนี้จึงเป็นแบบอย่างที่ดีในการสร้างเครือข่ายชุมชนที่เข้มแข็ง เพื่อรับมือกับภัยธรรมชาติและปัญหาสิ่งแวดล้อมร่วมกัน

จังหวัดกาญจนบุรี เป็นพื้นที่ตั้งอยู่ใกล้กรุงเทพฯ และอยู่ติดประเทศเมียนมาร์ ที่มีทั้งเรื่องไฟป่า ไฟนา และฝุ่นเมือง ตรงกับหนังสือนิทานชุด “หัวขวานลดไฟ ไร้ฝุ่น PM2.5” ที่ทางชมรมผู้รับพระราชทานทุนมูลนิธิอานันทมหิดล ร่วมกับ สสส. และคุณเรืองศักดิ์ ปิ่นประทีป (ตุ๊บปอง) กรรมการผู้จัดการ มูลนิธิหนังสือเพื่อเด็ก และผู้เขียนหนังสือ ได้จัดทำขึ้นเพื่อสื่อสารถึงเรื่องการป้องกันไฟป่า ซึ่งเป็นหัวใจหลักในการมาทำกิจกรรมในครั้งนี้ การนำวรรณกรรมมาผสานกับกิจกรรมภาคสนามทำให้การเรียนรู้มีความลึกซึ้งและจดจำได้ง่ายกว่าการบรรยายเพียงอย่างเดียว

ภายในงานนอกจากความรู้จากกรมอุทยานแห่งชาติ สัตว์ป่า และพันธุ์พืชแล้ว ยังจัดให้เยาวชนนำความรู้จากการอ่านนิทานมาแสดงละครบนเวทีในห้องประชุม เด็กๆ แสดงได้ดีมาก มีรับบทบาทเป็นทั้งนกหัวขวาน ช้าง ลิง ต้นไม้ ฯลฯ ที่สามารถอยู่ร่วมกันในประเทศไทย ได้อย่างอุดมสมบูรณ์และพึ่งพากัน ทำให้เราได้เห็นว่าเมืองไทยยังมีสิ่งดีๆ อยู่เยอะมาก ที่สามารถนำมาพัฒนาและต่อยอดให้กับสังคมและประเทศชาติ การแสดงละครดังกล่าวช่วยสร้างความตระหนักรู้ว่าระบบนิเวศมีความเชื่อมโยงกัน และมนุษย์ต้องเป็นส่วนหนึ่งในการรักษาสมดุลนั้น

การบอกว่าฝุ่นเป็นภัยร้ายสำหรับทุกคนในสังคมนั้น ก็ต้องรวมถึงเด็กที่เป็นโรคภูมิแพ้ ถุงลมโป่งพอง หอบหืด เพราะพ่อแม่สูบบุหรี่ หรือพักอาศัยอยู่ในสภาพแวดล้อมที่มีไฟป่า สิ่งเหล่านี้เป็นเรื่องที่เราต้องช่วยกัน จะทิ้งให้เป็นภาระของผู้ใหญ่เพียงฝ่ายเดียวคงไม่ได้ การให้ความรู้แก่เยาวชนตั้งแต่เนิ่นๆ จึงเป็นการลงทุนระยะยาวเพื่อสร้างภูมิคุ้มกันทางสังคมและสุขภาพให้คนรุ่นใหม่ สามารถเข้าใจและมีส่วนร่วมในการแก้ไขปัญหาระดับชุมชนได้อย่างมีประสิทธิภาพ

สำหรับโครงการ “พลังเยาวชนต้นกล้าสีเขียว” ได้จัดขึ้นภายใต้ความร่วมมือจากหลายองค์กร อาทิ มหาวิทยาลัยธนบุรี กลุ่ม UNITE Thailand MCOT HD และ NBT World ซึ่งการผนึกกำลังของภาคการศึกษา องค์กรสื่อ และภาคเอกชน แสดงให้เห็นถึงศักยภาพของภาคส่วนต่างๆ ในการขับเคลื่อนงานด้านสิ่งแวดล้อมอย่างเป็นรูปธรรม การมีพันธมิตรที่หลากหลายช่วยให้โครงการสามารถเข้าถึงกลุ่มเป้าหมายได้กว้างขึ้น และสร้างมาตรฐานในการจัดการภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่างยั่งยืน

การดำเนินงานของโครงการนี้สะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการสร้างเครือข่ายการป้องกันไฟป่าในระดับชุมชน โดยเฉพาะในพื้นที่จังหวัดกาญจนบุรี ซึ่งมีภูมิประเทศและสภาพสังคมที่ซับซ้อน การนำหลักบวรมาประยุกต์ใช้ไม่เพียงช่วยในการดับไฟป่าเท่านั้น แต่ยังช่วยสร้างจิตสำนึกในการอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติให้ฝังรากลึกในวิถีชีวิตประจำวันของประชาชนและเยาวชน

ความพยายามในการบูรณาการบ้าน วัด และโรงเรียน ในครั้งนี้ถือเป็นนวัตกรรมทางสังคมที่น่าสนใจ เนื่องจากเป็นการดึงเอาสถาบันทางสังคมที่มีอยู่เดิมมาทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางในการเรียนรู้และปฏิบัติการด้านสิ่งแวดล้อม การที่เยาวชนได้เรียนรู้จากแหล่งข้อมูลทางวิชาการ วรรณกรรม และภาคปฏิบัติพร้อมกัน ทำให้เกิดทักษะที่หลากหลาย ทั้งด้านความรู้ ทักษะชีวิต และทักษะการทำงานเป็นทีม

โครงการนี้จึงไม่เพียงแต่เป็นกิจกรรม单次 แต่เป็นจุดเริ่มต้นของการสร้างวัฒนธรรมการป้องกันภัยพิบัติในชุมชน โดยอาศัยพลังของเยาวชนและเครือข่ายชุมชนที่เข้มแข็ง การติดตามผลและขยายผลของโครงการในอนาคตจะช่วยให้จังหวัดกาญจนบุรีและพื้นที่ใกล้เคียง สามารถลดความเสียหายจากไฟป่าและปัญหาฝุ่นละอองได้อย่างยั่งยืน อันจะส่งผลดีต่อสุขภาพ เศรษฐกิจ และคุณภาพชีวิตของประชาชนในระยะยาว

ต้นกล้าสีเขียว ไฟป่า กาญจนบุรี PM25 บวร