สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) เปิดเผยผลการจัดอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก (WDAIR 2026) ประจำปี 2569 ซึ่งจัดทำโดย World Competitiveness Center แห่งสถาบัน IMD โดยประเทศไทยถูกจัดให้อยู่ในอันดับที่ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก
สมาคมการจัดการธุรกิจแห่งประเทศไทย (TMA) ซึ่งได้ร่วมมือเป็น Partner Institute กับ World Competitiveness Center แห่งสถาบัน International Institute for Management Development (IMD) ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ ได้ดำเนินการสำรวจขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไทยมาอย่างต่อเนื่องมากกว่า 20 ปี ในปีนี้ TMA ได้เปิดเผยผลการจัดอันดับขีดความสามารถในการแข่งขันด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ระดับโลก (WDAIR: World Digital and AI Competitiveness Ranking) ประจำปี 2569 ซึ่งสะท้อนถึงพลวัตของการแข่งขันในยุคที่เทคโนโลยีปัญญาประดิษฐ์เข้ามามีบทบาทสำคัญต่อเศรษฐกิจและสังคม
รายงานฉบับล่าสุดนี้ได้ยกระดับขอบเขตการประเมินให้ครอบคลุมมิติของปัญญาประดิษฐ์ (AI) อย่างเต็มรูปแบบ พร้อมกับการเปลี่ยนชื่ออย่างเป็นทางการจากเดิม World Digital Competitiveness Ranking (WDCR) เป็น World Digital and AI Competitiveness/Readiness Ranking (WDAIR) การเปลี่ยนแปลงนี้สะท้อนถึงบทบาทสำคัญของ AI ที่ก้าวขึ้นเป็นโครงสร้างพื้นฐานและปัจจัยยุทธศาสตร์หลักในการขับเคลื่อนขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ นอกจากนี้ รายงานฉบับนี้ยังได้ปรับปรุงโครงสร้างการประเมินจากเดิม 3 ปัจจัยหลัก เป็น 5 ปัจจัยหลัก (รวม 15 ปัจจัยย่อย) พร้อมทั้งเพิ่มตัวชี้วัดใหม่ที่เกี่ยวข้องกับ AI ส่งผลให้มีตัวชี้วัดรวมทั้งสิ้น 88 รายการ ครอบคลุม 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก ซึ่งเพิ่มขึ้นจาก 69 เขตเศรษฐกิจในปีก่อนหน้า
ด้วยเหตุที่โครงสร้างการประเมินและจำนวนเขตเศรษฐกิจที่เข้าร่วมได้เปลี่ยนแปลงไป การวิเคราะห์เปรียบเทียบกับปีก่อนจึงจำเป็นต้องใช้ข้อมูลชุดใหม่ที่ทาง IMD ได้นำมาประมวลผลและคำนวณคะแนนใหม่ทั้งหมด ประกอบกับการมีเขตเศรษฐกิจใหม่เข้าร่วม ทำให้คะแนนและอันดับมีการเปลี่ยนแปลงไป และไม่สามารถนำไปเทียบเคียงโดยตรงกับรายงานฉบับเดิมในปี 2568 (WDCR 2025) ได้ การเปลี่ยนแปลงดังกล่าวจึงถือเป็นจุดเริ่มต้นของการวัด lườngศักยภาพด้านดิจิทัลและ AI ในรูปแบบที่ทันสมัยและครอบคลุมยิ่งขึ้น
ในภาพรวมผลการจัดอันดับระดับโลก AI กำลังแพร่กระจายอย่างรวดเร็ว แต่ไม่ได้ขยายตัวอย่างเท่าเทียมกัน ในหลายองค์กร เทคโนโลยีมีความพร้อมใช้งานก่อนที่โครงสร้างพื้นฐานรองรับจะเข้าที่ Professor Arturo Bris ผู้อำนวยการ IMD World Competitiveness Center ได้ตั้งข้อสังเกตไว้ว่า "ประเทศที่พร้อมที่สุดที่จะได้รับประโยชน์จาก AI ไม่จำเป็นต้องเป็นประเทศที่มีคำโฆษณาด้าน AI ระดับชาติที่หรูหราที่สุด หรือมีโครงการ AI อิสระจำนวนมากที่สุด" ผลการจัดอันดับ WDAIR 2026 ปรากฏว่า สหรัฐอเมริกา ได้ก้าวขึ้นเป็นผู้นำในฐานะประเทศที่มีความพร้อมด้าน AI สูงที่สุดในโลกเศรษฐกิจ โดยมี สิงคโปร์ อยู่ในอันดับที่ 2 ซึ่งมีความโดดเด่นในฐานะประเทศเดียวในการจัดอันดับที่ได้รับตำแหน่ง 5 อันดับแรกในทุกปัจจัย และ เนเธอร์แลนด์ จัดอยู่ในอันดับที่ 3
ผลการจัดอันดับด้านดิจิทัลและปัญญาประดิษฐ์ได้สะท้อนว่า การแข่งขันด้าน AI ไม่ได้มีสูตรสำเร็จเพียงรูปแบบเดียว โดยแต่ละเขตเศรษฐกิจขับเคลื่อนความพร้อมผ่านกลไกที่แตกต่างกันอย่างสิ้นเชิง สหรัฐอเมริกาครองอันดับ 1 ในการจัดอันดับความพร้อมดิจิทัลและ AI ระดับโลก (WDAIR 2026) ด้วยปัจจัยจากการลงทุนมหาศาล ภาคเทคโนโลยีที่เข้มแข็ง และกฎระเบียบที่ผ่อนคลาย ในขณะที่ จีน (อันดับ 7) เน้นการปรับใช้และขยายสเกลโดยภาครัฐ กลุ่มประเทศในยุโรปมุ่งสร้างความพร้อมผ่านการคุ้มครองผู้บริโภค ธรรมาภิบาล และความปลอดภัย ส่วนสิงคโปร์ (อันดับ 2) โดดเด่นด้านการบูรณาการที่สมดุลในทุกปัจจัย
ปัจจัยตัดสินผู้ชนะในการแข่งขันยุค AI คือ การทำให้การทดลองใช้ AI มีต้นทุนต่ำลง ปลอดภัย ง่ายต่อการบูรณาการ และได้รับความไว้วางใจจากสังคม โดยข้อมูลการจัดอันดับฯ ได้ชี้ให้เห็นถึงความตึงเครียดระหว่างขีดความสามารถทางเทคโนโลยีและการกำกับดูแล โดยประเทศที่มีความแข็งแกร่งทางเทคโนโลยีที่สุดมักมีอันดับการกำกับดูแลที่ต่ำกว่า ซึ่งการกำกับดูแลที่อ่อนแอย่อมแฝงความเสี่ยงเชิงต้นทุนในอนาคต โอกาสเชิงพาณิชย์ที่แท้จริงจึงตกเป็นของประเทศและองค์กรที่สามารถประยุกต์ใช้ AI ในรูปแบบที่ผู้บริโภคและประชาชนยอมรับ นอกจากนี้ ขีดความสามารถด้าน AI ในระดับองค์กรยังคงกระจุกตัวสูงในกลุ่มบริษัทเทคโนโลยีชั้นนำ
สรุปได้ว่า AI ได้กลายเป็นองค์ประกอบเชิงระบบของขีดความสามารถในการแข่งขัน แต่สามารถขยายผลและสร้างผลกระทบทางเศรษฐกิจได้อย่างแท้จริงก็ต่อเมื่อระบบแวดล้อมรอบข้างมีความพร้อมร่วมกันเท่านั้น การแข่งขันในยุคนี้จึงไม่ได้วัดกันที่ความก้าวหน้าทางเทคโนโลยีเพียงอย่างเดียว หากแต่ต้องพิจารณาความสมดุลระหว่างนวัตกรรม การกำกับดูแลที่เหมาะสม และการยอมรับจากสังคม เพื่อให้ AI สามารถขับเคลื่อนเศรษฐกิจได้อย่างยั่งยืนและทั่วถึง
สำหรับประเทศไทย ในรายงาน WDAIR 2026 ถูกจัดให้อยู่ใน อันดับที่ 43 จาก 70 เขตเศรษฐกิจทั่วโลก อย่างไรก็ตาม ภายใต้โครงสร้างปัจจัยหลักและปัจจัยย่อยที่ได้รับการปรับปรุงในรายงานใหม่ฉบับนี้ ยังคงสะท้อนความเข้มแข็งในด้านเทคโนโลยีของประเทศไทย เห็นได้จากปัจจัยหลักด้าน "เทคโนโลยีและโครงสร้างพื้นฐาน (Technology & Infrastructure)" ที่อยู่ในอันดับที่ 23 ซึ่งบ่งชี้ว่าไทยมีพื้นฐานทางเทคนิคและโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลที่ค่อนข้างดีเมื่อเทียบกับประเทศอื่นๆ ในภูมิภาค
เมื่อจำแนกตามโครงสร้าง 5 ปัจจัยหลัก (5 Main Factors Breakdown) ของปี 2026 พบผลการจัดอันดับของไทยดังนี้: ปัจจัยหลักด้าน "การกำกับดูแล (Governance)" อยู่ในอันดับที่ 55 เมื่อพิจารณาในภาพรวม พบว่าปัจจัยย่อย 3 รายการอยู่ในระดับค่อนข้างต่ำ ได้แก่ กรอบกฎหมายและระเบียบข้อบังคับ (Regulatory Framework) อยู่ในอันดับที่ 50 การกำกับดูแลด้านดิจิทัลและ AI (Digital & AI Governance) อยู่ในอันดับที่ 55 และ ภาวะผู้นำภาครัฐ (Public Leadership) อยู่ในอันดับที่ 59 ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความท้าทายในการวางกรอบกฎหมายและนโยบายที่รองรับการเปลี่ยนแปลงทางเทคโนโลยีอย่างรวดเร็ว
การที่ปัจจัยด้านการกำกับดูแลอยู่ในอันดับค่อนข้างต่ำ สะท้อนให้เห็นว่าโจทย์ใหญ่ของประเทศไทยในปัจจุบันไม่ใช่เพียงการลงทุนในเทคโนโลยี AI หรือโครงสร้างพื้นฐานดิจิทัลเท่านั้น หากแต่ต้องเร่งยกระดับกติกา กฎระเบียบ และความเชื่อมั่นของสังคมต่อการนำ AI มาใช้งาน การมีกรอบกฎหมายที่ชัดเจนและทันสมัยจะช่วยให้ภาคธุรกิจสามารถนำ AI มาประยุกต์ใช้ได้อย่างมั่นใจ ลดความเสี่ยงด้านกฎหมาย และสร้างความมั่นใจให้กับผู้บริโภคและประชาชน
นอกจากนี้ การที่ภาวะผู้นำภาครัฐ (Public Leadership) อยู่ในอันดับที่ 59 ชี้ให้เห็นถึงความจำเป็นในการมีผู้นำที่เข้าใจเทคโนโลยีและสามารถกำหนดทิศทางการพัฒนา AI ของประเทศได้อย่างมีประสิทธิภาพ การมีภาวะผู้นำที่แข็งแกร่งจะช่วยในการประสานงานระหว่างภาครัฐ ภาคเอกชน และภาคประชาสังคม เพื่อร่วมกันสร้างระบบนิเวศ AI ที่มีความสมดุลระหว่างนวัตกรรมและการคุ้มครองสิทธิของประชาชน
ในภาพรวม ผลการจัดอันดับ WDAIR 2026 เป็นกระจกสะท้อนศักยภาพและความท้าทายของประเทศไทยในการแข่งขันด้านดิจิทัลและ AI แม้ไทยจะมีพื้นฐานทางเทคโนโลยีที่ดี แต่การจะก้าวขึ้นเป็นผู้นำในภูมิภาคหรือระดับโลก จำเป็นต้องมีการพัฒนาเชิงระบบทั้งด้านเทคโนโลยี กฎหมาย การกำกับดูแล และภาวะผู้นำภาครัฐ เพื่อให้ AI สามารถเป็นเครื่องมือในการขับเคลื่อนเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างมีประสิทธิภาพและทั่วถึง
TMA WDAIR2026 IMD AI Thailand Competitiveness