สำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) เผย 6 นวัตกรรมอาหารไทยพร้อมทาน ที่ช่วยปลดล็อกข้อจำกัดการเก็บรักษาอาหาร โดยไม่ต้องพึ่งพาระบบทำความเย็น ตอบโจทย์เทรนด์อาหารโลกและเพิ่มโอกาสตลาดส่งออกในช่วงวิกฤติ

กระทรวงการอุดมศึกษา วิทยาศาสตร์ วิจัยและนวัตกรรม (อว.) โดยสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (องค์การมหาชน) หรือ NIA ได้เปิดเผยโอกาสของนวัตกรรมอาหารพร้อมทานของไทย ซึ่งกำลังรับความท้าทายด้านความมั่นคงทางอาหารในปัจจุบัน หลายประเทศทั่วโลกได้เริ่มแนะนำให้ประชาชนสำรองเสบียงอาหาร น้ำดื่ม และสิ่งของจำเป็นสำหรับรับมือกับสถานการณ์ฉุกเฉินที่อาจเกิดขึ้นในอนาคต แนวโน้มตลาดอาหารพร้อมทาน (Ready-to-Eat หรือ RTE) ยังคงมีโอกาสเติบโตอย่างต่อเนื่องในช่วงปี 2570–2572 ซึ่งจะช่วยเปิดโอกาสให้ผู้ประกอบการไทยใช้เทคโนโลยีแปรรูปและถนอมอาหารเพื่อพัฒนาผลิตภัณฑ์ที่มีมูลค่าสูง สามารถเก็บรักษาได้นานโดยไม่ต้องแช่เย็น โดย NIA ได้นำเสนอ 6 ตัวอย่างนวัตกรรมอาหารไทยพร้อมทานที่ได้รับการสนับสนุน ซึ่งตอบโจทย์ทั้งการบริโภคในชีวิตประจำวันและการสำรองอาหารในภาวะฉุกเฉิน

ดร.กริชผกา บุญเฟื่อง ผู้อำนวยการสำนักงานนวัตกรรมแห่งชาติ (NIA) กล่าวว่า จากสถานการณ์ความผันผวนของโลกในปัจจุบัน ไม่ว่าจะเป็นภัยพิบัติจากธรรมชาติ สงครามความขัดแย้ง หรือแม้กระทั่งการโจมตีทางไซเบอร์ ได้สร้างผลกระทบและความไม่แน่นอนในวงกว้าง หลายประเทศทั่วโลกเริ่มให้ความสำคัญกับการเตรียมความพร้อมรับมือสถานการณ์ฉุกเฉิน โดยแนะนำให้ประชาชนจัดเตรียมกระเป๋าฉุกเฉินที่บรรจุอาหาร น้ำดื่ม และสิ่งของจำเป็นสำหรับดำรงชีวิต ดังนั้น จึงถือเป็นโอกาสทองในการพัฒนานวัตกรรมอาหารที่ตอบโจทย์ความต้องการในมิติใหม่ ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงการผลิตอาหารให้เพียงพอ แต่รวมถึงรูปแบบการรับประทาน การยืดอายุการเก็บรักษา การคงคุณภาพและความปลอดภัย ตลอดจนการเข้าถึงอาหารได้อย่างสะดวกและต่อเนื่อง

ดร.กริชผกา กล่าวเพิ่มเติมว่า หนึ่งในนวัตกรรมที่ตอบโจทย์แนวโน้มดังกล่าว คือ อาหารพร้อมทานที่สามารถจัดเก็บและขนส่งได้สะดวกโดยไม่ต้องพึ่งพาระบบทำความเย็น ด้วยเทคโนโลยีการแปรรูปและถนอมอาหาร เช่น การฆ่าเชื้อด้วยความร้อน ระบบรีทอร์ท และนวัตกรรมบรรจุภัณฑ์ที่ช่วยรักษาคุณภาพอาหาร ทำให้สามารถยืดอายุการเก็บรักษาในอุณหภูมิห้องได้นานถึง 1–2 ปี โดยยังคงรสชาติ คุณค่าทางโภชนาการ และความปลอดภัยตามมาตรฐานที่กำหนด ตอบโจทย์ทั้งการบริโภคในชีวิตประจำวัน การเดินทาง การท่องเที่ยว และการสำรองอาหารในสถานการณ์ฉุกเฉิน

การพัฒนานวัตกรรมกลุ่มนี้สอดคล้องกับที่ประเทศไทยมีความได้เปรียบทั้งด้านความหลากหลายของวัตถุดิบ องค์ความรู้ด้านอาหาร และศักยภาพของอุตสาหกรรมแปรรูป NIA จึงได้สนับสนุนเอสเอ็มอีและธุรกิจนวัตกรรมไทยให้นำเทคโนโลยีมายกระดับอาหารพื้นถิ่นสู่ผลิตภัณฑ์พร้อมทานที่มีมูลค่าเพิ่ม สร้างความแตกต่างและเพิ่มโอกาสการแข่งขันทั้งตลาดในประเทศและต่างประเทศ โดยมี 6 ตัวอย่างนวัตกรรมอาหารไทยพร้อมทาน ซึ่งสามารถเก็บรักษาได้นาน 12–24 เดือน ตามคุณสมบัติของแต่ละผลิตภัณฑ์ โดยไม่ต้องแช่เย็น

ตัวอย่างแรกคือ ลาบวากิว โดยวิสาหกิจชุมชนเกษตรยั่งยืนตำบลหนองแคน จังหวัดร้อยเอ็ด ซึ่งเป็นนวัตกรรมอาหารพื้นถิ่นอีสานที่นำเนื้อวากิวและข้าวหอมมะลิทุ่งกุลาร้องไห้มาพัฒนาเป็นลาบพร้อมทานระดับพรีเมียม ภายใต้แบรนด์ KULA BEEF เป็นนวัตกรรมจากวัตถุดิบท้องถิ่นและเทคนิคการปรุงเพื่อยกระดับรสชาติและเนื้อสัมผัสของผลิตภัณฑ์ บรรจุภัณฑ์ในรีทอร์ทเพาซ์ เพื่อช่วยยืดอายุการเก็บรักษาได้นาน 1–2 ปี โดยยังคงรักษารสชาติและกลิ่นหอมของอาหารให้ใกล้เคียงกับการปรุงสดใหม่

ตัวอย่างที่สองคือ พะแนงเนื้อโคดำลำตะคอง โดย บริษัท เอ็น.วี.เค.ฟาร์ม โปรดักส์ จำกัด จังหวัดนครราชสีมา ซึ่งเป็นนวัตกรรมอาหารพร้อมทานที่นำเนื้อโคดำลำตะคอง โคพรีเมียมสัญชาติไทยที่มีจุดเด่นด้านความนุ่มและไขมันแทรก มาพัฒนาเป็นเมนูพะแนงเนื้อไทย รสเข้มข้นผ่านการประยุกต์ใช้เทคโนโลยีวิทยาศาสตร์อาหาร การเลือกชิ้นส่วนเนื้อให้เหมาะสมกับกระบวนการผลิต และการควบคุมคุณภาพ สามารถรับประทานได้โดยไม่ต้องอุ่น จัดเก็บโดยไม่ต้องแช่เย็นได้นาน 1 ปี

ตัวอย่างที่สามคือ น้ำพริกปูม้า โดย บริษัท วีระ ฟู๊ด อินดัสทรี จำกัด จังหวัดนครศรีธรรมราช ซึ่งเป็นนวัตกรรมอาหารพื้นบ้านภาคใต้ ที่นำปูม้าจากทะเลนครศรีธรรมราชมาแปรรูปเป็นน้ำพริกพร้อมบริโภค โดยใช้กระบวนการเตรียมเนื้อปูด้วยการให้ความร้อนสองขั้นตอน เพื่อรักษาความแน่น ความชุ่มชื้น และเนื้อสัมผัสของปูให้ใกล้เคียงกับเนื้อปูต้มสุกใหม่ ก่อนบรรจุในขวดแก้ว ปิดสนิทและฆ่าเชื้อ จึงทำให้ผลิตภัณฑ์สามารถเก็บรักษาได้นานถึง 2 ปี โดยไม่ใส่วัตถุกันเสีย ผ่านมาตรฐาน อย. GMP และฮาลาล

ตัวอย่างที่สี่คือ เส้นราเมน PakDee โดย บริษัท แปซิฟิค อินโนฟู้ด จำกัด จังหวัดสงขลา ซึ่งเป็นนวัตกรรมเส้นราเมนพร้อมทาน แค่ฉีกซอง ไม่ต้องต้ม ซึ่งพัฒนาจากโปรตีนคุณภาพสูงหลายแหล่ง ได้แก่ เนื้อปลา อกไก่ และไข่ขาว ผสานเทคโนโลยีการขึ้นรูปเส้น ด้วยสารสกัดจากสาหร่าย ทำให้ได้เส้นที่มีรูปร่างคงตัวและเนื้อสัมผัสนุ่ม มีโปรตีนและใยอาหารรวม 7 กรัมต่อหนึ่งหน่วยบริโภค เก็บได้นานถึง 18 เดือน โดยไม่ต้องแช่เย็น

อีกหนึ่งทางเลือกสำหรับมื้ออาหารที่สะดวก พร้อมรับมือกับวันที่สถานการณ์ไม่แน่นอน น้ำท่วม ไฟดับ การเตรียมอาหารสำรองติดบ้านไว้ ก็ช่วยให้อุ่นใจได้มากขึ้น ซึ่งนวัตกรรมเหล่านี้ไม่เพียงแต่ตอบโจทย์ความสะดวกในการบริโภค แต่ยังช่วยเสริมความมั่นคงทางอาหารของประเทศ โดยให้ผู้บริโภคสามารถเข้าถึงอาหารที่มีคุณภาพและปลอดภัยได้ตลอดเวลา แม้ในสภาวะที่ระบบโลจิสติกส์หรือโครงสร้างพื้นฐานอาจได้รับผลกระทบ

ตัวอย่างที่ห้าคือ แกงปูใบชะพลูพร้อมทาน แบรนด์ตานีลิเชียส โดย ห้างหุ้นส่วนจำกัด ตานีลิเซียส จังหวัดปัตตานี ซึ่งเป็นนวัตกรรมอาหารพื้นถิ่นภาคใต้ ที่นำวัตถุดิบสดใหม่มาแปรรูปเป็นแกงปูใบชะพลูพร้อมทาน โดยใช้เทคโนโลยีการถนอมอาหารที่เหมาะสม เพื่อรักษารสชาติและคุณภาพของอาหารให้ใกล้เคียงกับการปรุงสดใหม่ สามารถเก็บรักษาได้นานโดยไม่ต้องแช่เย็น ตอบโจทย์ผู้บริโภคที่ต้องการความสะดวกในการรับประทาน

นวัตกรรมอาหารพร้อมทานเหล่านี้ไม่เพียงแต่ช่วยยกระดับมูลค่าเพิ่มของผลิตภัณฑ์อาหารไทย แต่ cònช่วยเสริมขีดความสามารถในการแข่งขันของอุตสาหกรรมอาหารไทยในตลาดโลก โดยการใช้เทคโนโลยีที่ทันสมัยในการแปรรูปและถนอมอาหาร ทำให้ผลิตภัณฑ์สามารถเก็บรักษาได้นานขึ้น โดยยังคงรักษาคุณภาพและรสชาติของอาหารไว้ ซึ่งสอดคล้องกับเทรนด์อาหารโลกที่ให้ความสำคัญกับความสะดวกในการบริโภคและความมั่นคงทางอาหาร

การพัฒนานวัตกรรมอาหารพร้อมทานของไทยยังช่วยสร้างโอกาสทางธุรกิจในช่วงวิกฤติ โดยให้ผู้ประกอบการสามารถผลิตและจำหน่ายผลิตภัณฑ์ที่มีอายุการเก็บรักษานาน โดยไม่ต้องพึ่งพาระบบทำความเย็น ซึ่งช่วยลดต้นทุนในการจัดเก็บและขนส่ง นอกจากนี้ ยังช่วยเพิ่มโอกาสในการส่งออกอาหารไทยไปยังตลาดต่างประเทศ ที่มีความต้องการอาหารพร้อมทานที่มีคุณภาพและปลอดภัย โดย NIA ได้สนับสนุนเอสเอ็มอีและธุรกิจนวัตกรรมไทยอย่างต่อเนื่อง เพื่อให้นำเทคโนโลยีมายกระดับอาหารพื้นถิ่นสู่ผลิตภัณฑ์พร้อมทานที่มีมูลค่าเพิ่ม

เอ็นไอเอ นวัตกรรมอาหารไทย อาหารพร้อมทาน NIA Ready-to-Eat อาหารฉุกเฉิน