การตรวจพบสารหนูในน้ำแม่น้ำสายและโลหะหนักในสัตว์น้ำบางตัวอย่าง ทำให้หน่วยงานด้านเกษตรเตรียมติดตามความเสี่ยงที่อาจเชื่อมโยงกับห่วงโซ่อาหาร ข้อมูลดังกล่าวเป็นผลคัดกรองจากจุดและตัวอย่างที่ระบุ ไม่ใช่ข้อยืนยันว่าทรัพยากรหรืออาหารทุกชนิดในพื้นที่มีการปนเปื้อน

ผลคัดกรองน้ำที่เก็บบริเวณบ้านหัวฝายเมื่อวันที่ 6 พฤศจิกายน 2569 พบสารหนู 0.25 มิลลิกรัมต่อลิตร หรือ 25 เท่าของเกณฑ์คุณภาพน้ำผิวดินที่รายงานอ้างถึง ตัวเลขนี้เป็นผลจากตัวอย่างน้ำในจุดและช่วงเวลาที่ตรวจ จึงไม่ควรนำไปแทนผลตรวจของแหล่งน้ำทุกจุด หรือใช้สรุปคุณภาพน้ำประปาโดยไม่มีข้อมูลตรวจเฉพาะ

ต่อมาเมื่อวันที่ 13 พฤศจิกายน มีการตรวจสัตว์น้ำและพบโลหะหนักเกินเกณฑ์ในบางตัวอย่างจากแม่น้ำกกและแม่น้ำโขง รายงานไม่ได้ระบุว่าสัตว์น้ำทุกชนิดหรือทุกตัวอย่างมีปัญหา จึงควรพิจารณาผลตรวจตามชนิด ตัวอย่าง และพื้นที่ที่เก็บ แทนการเหมารวมความเสี่ยงไปยังอาหารทั้งหมด

รัฐมนตรีว่าการกระทรวงเกษตรและสหกรณ์สั่งให้กรมการข้าว กรมประมง และกรมปศุสัตว์ตรวจสอบผลกระทบต่อห่วงโซ่อาหาร การตรวจเพิ่มเติมมีความสำคัญต่อการทำความเข้าใจว่าผลกระทบเกี่ยวข้องกับพืช สัตว์ หรือผลิตผลประเภทใด และขอบเขตพื้นที่เป็นอย่างไร ทั้งนี้ ข้อมูลที่ให้มายังไม่ได้ระบุผลสรุปจากการตรวจติดตามดังกล่าว

ก่อนหน้านี้มีการรายงานผลตรวจพืช 6 รอบในพื้นที่อำเภอแม่อาย พบพืชอย่างน้อย 21 ชนิดที่มีโลหะหนักเกินมาตรฐาน โดยตรวจพบสารหนูในกะหล่ำดอก แตงกวา มันเทศญี่ปุ่น และกระเทียม อย่างไรก็ตาม ยังไม่สามารถสรุปได้ว่าสารปนเปื้อนมาจากแม่น้ำ ดิน หรือปัจจัยอื่น ผลดังกล่าวจึงชี้ถึงความจำเป็นในการตรวจแยกแหล่งที่มา ไม่ใช่หลักฐานยืนยันสาเหตุ

อีกด้านหนึ่ง มีการนำต้นแบบระบบผลิตน้ำประปาหมู่บ้านสำหรับกำจัดสารหนูและโลหะหนักไปติดตั้งในพื้นที่นำร่องริมแม่น้ำกก โดยมีรายงานว่าระบบดักจับสารหนูได้ 100% ข้อมูลที่มีไม่ได้ให้รายละเอียดวิธีทดสอบ เงื่อนไขการใช้งาน หรือผลตรวจน้ำหลังติดตั้ง จึงควรแยกตัวเลขความสามารถของต้นแบบออกจากการยืนยันคุณภาพน้ำที่ประชาชนได้รับจริง

นอกจากประเด็นการปนเปื้อน ยังมีคำกล่าวอ้างว่าการกินกุ้งพร้อมวิตามินซีทำให้เกิดสารหนูและเป็นพิษถึงชีวิต ซึ่งการตรวจสอบข้อเท็จจริงที่เผยแพร่ระบุว่าไม่มีหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ ข้อกล่าวอ้างนี้เป็นคนละประเด็นกับผลตรวจน้ำและผลผลิตในพื้นที่ และไม่ควรนำมาปะปนกัน

ภาพรวมของข้อมูลจึงประกอบด้วยผลตรวจน้ำ พืช และสัตว์น้ำที่เก็บคนละวันและคนละจุด การประเมินความเสี่ยงจำเป็นต้องอาศัยผลตรวจที่ระบุแหล่งเก็บ ชนิดตัวอย่าง และมาตรฐานเปรียบเทียบอย่างชัดเจน ขณะเดียวกัน ผลที่พบในบางตัวอย่างยังไม่เพียงพอจะยืนยันว่าผลผลิต น้ำประปา หรืออาหารทั้งหมดในพื้นที่ไม่ปลอดภัย