ผู้เชี่ยวชาญชี้ว่าผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่ 2 มีความเสี่ยงภาวะหัวใจล้มเหลวสูงกว่าคนทั่วไป 2-4 เท่า พร้อมแนะให้ประเมินความเสี่ยงตั้งแต่ระยะเริ่มต้นผ่านตัวบ่งชี้ NT-proBNP
โรช ไดแอกโนสติกส์ ได้จัดงาน Breakfast Symposium ณ กรุงเทพฯ เมื่อวันที่ 14 กันยายน 2569 โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญด้านโรคหัวใจและโรคเบาหวานมาร่วมแลกเปลี่ยนมุมมองเชิงลึกเกี่ยวกับความเสี่ยงภาวะหัวใจล้มเหลวในผู้มีภาวะเบาหวาน งานสัมมนาครั้งนี้มีหัวข้อหลักว่า “บทบาทของเอ็นที-โปร บีเอ็นพี ในการประเมินและจัดกลุ่มความเสี่ยงโรคระบบหัวใจและหลอดเลือดในผู้ป่วยโรคเบาหวาน” ซึ่งมุ่งเน้นการใช้ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพเพื่อสนับสนุนการประเมินความเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือดอย่างเป็นระบบ

ภาวะหัวใจล้มเหลวเป็นภัยเงียบที่อาจเกิดขึ้นโดยที่ผู้ป่วยยังไม่มีอาการชัดเจน โดยเฉพาะในผู้มีภาวะเบาหวานชนิดที่ 2 ซึ่งมีความเสี่ยงเกิดภาวะหัวใจล้มเหลวสูงกว่าคนทั่วไปถึง 2–4 เท่า ปัจจัยเสี่ยงที่มักพบร่วมกัน ได้แก่ ความดันโลหิตสูง ไขมันในเลือดผิดปกติ โรคไต และโรคหัวใจและหลอดเลือด การประเมินและค้นหาผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงตั้งแต่ระยะแรกจึงมีความสำคัญอย่างยิ่ง เพราะช่วยให้แพทย์สามารถพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมและวางแนวทางดูแลได้อย่างเหมาะสม ก่อนที่ภาวะหัวใจล้มเหลวจะแสดงอาการรุนแรงขึ้น
ศ.คลินิก นพ.ชัยชาญ ดีโรจนวงศ์ รองคณบดีฝ่ายวิจัยและนวัตกรรม วิทยาลัยแพทย์ศาสตร์ มหาวิทยาลัยรังสิต และภาควิชาอายุรศาสตร์ โรงพยาบาลราชธานี ได้เน้นย้ำถึงความสำคัญของการค้นหาผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงตั้งแต่ระยะแรก โดยกล่าวว่า “การประเมินและค้นหาผู้ป่วยที่มีความเสี่ยงตั้งแต่ระยะแรกมีความสำคัญ เพราะช่วยให้แพทย์สามารถพิจารณาการตรวจเพิ่มเติมและวางแนวทางดูแลได้อย่างเหมาะสม ก่อนที่ภาวะหัวใจล้มเหลวจะแสดงอาการรุนแรงขึ้น” ซึ่งสะท้อนให้เห็นว่าแนวทางเชิงรุกสามารถลดความรุนแรงของโรคได้

ภายในงานสัมมนา มีการนำเสนอถึงบทบาทของ NT-proBNP ซึ่งเป็นตัวบ่งชี้ทางชีวภาพที่เกี่ยวข้องกับภาวะความเครียดของกล้ามเนื้อหัวใจ ตัวบ่งชี้นี้สามารถใช้ประกอบการประเมินร่วมกับข้อมูลทางคลินิกอื่น ๆ เพื่อช่วยในการระบุผู้ป่วยที่อาจมีความเสี่ยงและควรได้รับการประเมินเพิ่มเติม โดยข้อมูลจากการสัมมนาระบุว่า ระดับ NT-proBNP ตั้งแต่ 125 pg/mL ขึ้นไป สามารถใช้เป็นข้อมูลประกอบการประเมินความเสี่ยงภาวะหัวใจล้มเหลวในผู้ป่วยนอก
รศ.นพ.ธีธัช อนันต์วัฒนสุข หัวหน้าศูนย์หัวใจ โรงพยาบาลวชิรพยาบาล มหาวิทยาลัยนวมินทราธิราช อธิบายว่า NT-proBNP สามารถช่วยให้แพทย์ระบุผู้ป่วยที่อาจมีความเสี่ยงและควรได้รับการประเมินเพิ่มเติมได้ โดยกล่าวว่า “ประโยชน์ของ NT-proBNP ไม่ได้อยู่เพียงที่ค่าผลตรวจ แต่คือการช่วยให้แพทย์ระบุผู้ป่วยที่อาจจำเป็นต้องได้รับการประเมินอย่างใกล้ชิดหรือได้รับการตรวจเพิ่มเติมได้อย่างเหมาะสม” ซึ่งเน้นย้ำว่าค่าผลตรวจเป็นเพียงส่วนหนึ่งของการประเมิน

ทั้งนี้ การแปลผล NT-proBNP ควรพิจารณาร่วมกับข้อมูลทางคลินิกและลักษณะเฉพาะของผู้ป่วย เนื่องจากปัจจัยอย่างภาวะอ้วนอาจส่งผลต่อระดับของตัวบ่งชี้ทางชีวภาพได้ จึงไม่ควรใช้ผลตรวจเพียงอย่างเดียวในการประเมินผู้ป่วย การบูรณาการข้อมูลทางคลินิกกับค่าผลตรวจ NT-proBNP จะช่วยให้การประเมินความเสี่ยงมีความแม่นยำและเหมาะสมกับผู้ป่วยแต่ละราย
ศ.พญ. อภิรดี ศรีวิจิตรกมล สาขาวิชาต่อมไร้ท่อและเมตะบอลิสม ภาควิชาอายุรศาสตร์ คณะแพทยศาสตร์ศิริราชพยาบาล ได้นำเสนอแนวทางการประยุกต์ใช้การประเมินความเสี่ยงภาวะหัวใจล้มเหลวในเวชปฏิบัติจริง โดยยกกรณีศึกษาผู้ป่วยหญิงอายุ 58 ปี ที่มีโรคเบาหวานชนิดที่ 2 ความดันโลหิตสูง และไขมันในเลือดผิดปกติ ร่วมกับอาการเหนื่อยง่ายและความสามารถในการออกกำลังกายลดลง แม้การตรวจเบื้องต้นจะไม่พบความผิดปกติที่ชัดเจน

กรณีศึกษาดังกล่าวสะท้อนความท้าทายในการค้นหาผู้ป่วยที่อาจมีความเสี่ยงตั้งแต่ระยะเริ่มต้น และบทบาทของการตรวจ NT-proBNP ในการช่วยพิจารณาการประเมินเพิ่มเติม ศ.พญ. อภิรดี กล่าวเสริมว่า “ในการดูแลผู้มีภาวะเบาหวาน เราอาจพบผู้ป่วยที่มีอาการไม่ชัดเจน การมีแนวทางประเมินความเสี่ยงอย่างเป็นระบบจะช่วยให้แพทย์ระบุได้ว่าผู้ป่วยรายใดควรได้รับการประเมินด้านหัวใจเพิ่มเติม แทนที่จะรอจนกว่าอาการจะรุนแรงขึ้น”
แนวทางดังกล่าวสอดคล้องกับ American Diabetes Association Standards of Care 2026 ที่ให้ความสำคัญกับการประเมินความเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือดในผู้มีภาวะเบาหวาน รวมถึงการใช้ตัวบ่งชี้ทางชีวภาพ เช่น BNP หรือ NT-proBNP เพื่อช่วยค้นหาความเสี่ยงและสนับสนุนการป้องกันภาวะหัวใจล้มเหลว การนำมาตรฐานสากลมาประยุกต์ใช้จะช่วยยกระดับคุณภาพการดูแลผู้ป่วยเบาหวานในประเทศไทย

ศ.คลินิก นพ.ชัยชาญ ดีโรจนวงศ์ กล่าวเพิ่มเติมว่า “เป้าหมายสำคัญคือการเปลี่ยนจากการดูแลเมื่อเกิดปัญหาแล้ว ไปสู่การดูแลด้านหัวใจและหลอดเลือดเชิงรุกมากขึ้น การค้นหาความเสี่ยงตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยให้สามารถวางแนวทางประเมินและดูแลผู้ป่วยได้อย่างเหมาะสมก่อนที่ภาวะหัวใจล้มเหลวจะแสดงอาการอย่างชัดเจน” ซึ่งเป็นการเน้นย้ำถึงความสำคัญของการป้องกันเชิงรุก
งานสัมมนาปิดท้ายด้วยการเสวนาร่วมระหว่างผู้เชี่ยวชาญทั้งสามท่าน ซึ่งสะท้อนถึงความสำคัญของการบูรณาการการดูแลระหว่างสาขาโรคเบาหวานและโรคหัวใจ เพื่อสนับสนุนการประเมินและจัดการความเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือดของผู้มีภาวะเบาหวานอย่างครอบคลุม การแลกเปลี่ยนมุมมองระหว่างผู้เชี่ยวชาญจากสาขาต่าง ๆ จะช่วยสร้างแนวทางดูแลที่ครบวงจร
สำหรับ โรช ไดแอกโนสติกส์ การจัดงานครั้งนี้สะท้อนถึงความมุ่งมั่นในการสนับสนุนการแลกเปลี่ยนองค์ความรู้ทางการแพทย์ และส่งเสริมแนวทางการดูแลผู้ป่วยที่ให้ความสำคัญกับการค้นหาความเสี่ยงด้านหัวใจและหลอดเลือดตั้งแต่ระยะเริ่มต้น ควบคู่กับการดูแลโรคเบาหวานอย่างครบวงจร ซึ่งจะช่วยยกระดับคุณภาพชีวิตของผู้ป่วยในระยะยาว
เบาหวาน หัวใจล้มเหลว NT-proBNP โรชไดแอกโนสติกส์ ความเสี่ยง