แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจากโรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน เตือนภัยเงียบในผู้ที่มีน้ำหนักปกติแต่เผาผลาญพลังงานไม่ดี หรือภาวะ MONW ซึ่งเพิ่มความเสี่ยงโรคเรื้อรัง โดยแนะนำให้เพิ่มกล้ามเนื้อและตรวจสุขภาพอย่างรอบด้านเพื่อป้องกัน

นพ.ดุษฎี จรัญวรากรชัย แพทย์เฉพาะทางอายุรศาสตร์โรคต่อมไร้ท่อและเมแทบอลิซึม โรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน ชี้ว่ารูปร่างไม่ได้เป็นเครื่องบ่งชี้สุขภาพเสมอไป แม้หลายคนจะกินอาหารในปริมาณมากแต่มีน้ำหนักที่ไม่เกินเกณฑ์ จึงมักเข้าใจผิดว่าตนเองมีสุขภาพดีและไม่ต้องกังวลเรื่องเบาหวานหรือไขมันในเลือด แต่ในความเป็นจริง ระดับน้ำตาลในเลือดหรือไขมันอาจผิดปกติ รวมถึงมีไขมันสะสมในช่องท้องมากกว่าที่คิด ภาวะนี้เรียกว่า Metabolically Obese Normal Weight (MONW) หรือภาวะน้ำหนักปกติแต่มีความผิดปกติทางเมตาบอลิก ซึ่งอาจเพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจและหลอดเลือด โดยที่ผู้ป่วยอาจไม่มีอาการผิดปกติให้สังเกตเห็นได้ชัดเจน

นพ.ดุษฎี อธิบายว่า สุขภาพเมตาบอลิก (Metabolic Health) ที่ดี หมายถึง การที่ร่างกายสามารถนำพลังงานจากอาหารไปใช้และเก็บสะสมได้อย่างเหมาะสม โดยอาศัยการทำงานร่วมกันของกล้ามเนื้อ เนื้อเยื่อไขมัน และฮอร์โมน โดยเฉพาะอินซูลินที่ช่วยควบคุมระดับน้ำตาลในเลือด อย่างไรก็ตาม การที่กินอาหารแล้วน้ำหนักไม่ขึ้น ไม่ได้ยืนยันว่าระบบเหล่านี้ทำงานได้ดีเสมอไป บางคนอาจมีน้ำหนักอยู่ในเกณฑ์ปกติ (BMI 18.5-22.9) แต่กลับพบความผิดปกติทางเมตาบอลิก เช่น น้ำตาลในเลือดสูง ไตรกลีเซอไรด์สูง หรือคอเลสเตอรอลชนิดดี (HDL) ต่ำ ซึ่งเข้าข่ายภาวะ MONW ที่ต้องเฝ้าระวังอย่างใกล้ชิด

ปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับภาวะ MONW คือการมีมวลกล้ามเนื้อน้อยและไขมันในช่องท้องมาก ซึ่งได้รับอิทธิพลจากอายุ ฮอร์โมน และพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน ผู้สูงวัยและผู้หญิงวัยหมดประจำเดือนอาจมีกล้ามเนื้อลดลงและสะสมไขมันในช่องท้องมากขึ้น ส่วนผู้ที่บริโภคอาหารเกินความต้องการ กินหวานมาก หรือมีพฤติกรรมนั่งนานโดยไม่ขยับตัว ก็สะสมไขมันได้ง่าย หากไม่ได้ออกกำลังกายแบบมีแรงต้าน มวลกล้ามเนื้อจะยิ่งลดลง แม้แต่น้ำหนักรวมจะยังเท่าเดิม แต่ร่างกายอาจจัดการน้ำตาลได้ไม่ดีเท่าเดิม

กล้ามเนื้อมีบทบาทสำคัญในการช่วยนำน้ำตาลไปใช้และเก็บไว้เป็นพลังงาน ขณะที่ไขมันในช่องท้องมีความสัมพันธ์กับการอักเสบและภาวะดื้ออินซูลิน ทำให้ร่างกายตอบสนองต่อฮอร์โมนควบคุมน้ำตาลได้ไม่ดี ความผิดปกติเหล่านี้เพิ่มความเสี่ยงต่อโรคเบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจและหลอดเลือด หากมีไขมันสะสมในตับร่วมด้วย บางรายอาจเกิดตับอักเสบ หรือเกิดพังผืดในตับจนลุกลามเป็นตับแข็งได้ สิ่งที่น่าห่วงคือผู้ที่มีน้ำหนักปกติอาจยังไม่มีอาการและเข้าใจว่าตนเองไม่มีความเสี่ยง กว่าจะรู้ตัวอีกทีโรคก็อาจลุกลาม จึงควรตรวจสุขภาพตั้งแต่เนิ่นๆ แม้รูปร่างยังดูไม่อ้วนหรือไม่มีอาการ เพื่อช่วยให้พบความผิดปกติและวางแผนดูแลได้ทันท่วงที

การตรวจสุขภาพเมตาบอลิกต้องดูมากกว่าดัชนีมวลกาย (BMI) โดยแพทย์จะใช้รอบเอวช่วยประเมินการสะสมไขมันบริเวณหน้าท้อง ซึ่งรอบเอวที่เกิน 90 เซนติเมตรในผู้ชาย และเกิน 80 เซนติเมตรในผู้หญิง เป็นสัญญาณความเสี่ยงที่ควรใส่ใจ ทั้งนี้ ต้องพิจารณาร่วมกับความดันโลหิต ระดับน้ำตาลและไขมันในเลือด รวมถึงประวัติสุขภาพและปัจจัยเสี่ยง เช่น การที่มีคนในครอบครัวเป็นเบาหวานชนิดที่ 2 หรือกลุ่มอาการเมตาบอลิก ซึ่งอาจมีแนวโน้มเกิดภาวะดื้ออินซูลินได้ง่ายขึ้น ในบางราย แพทย์อาจตรวจองค์ประกอบร่างกายเพื่อดูมวลกล้ามเนื้อและไขมันเพิ่มเติม ข้อมูลทั้งหมดนี้ช่วยให้เห็นปัญหาที่รูปร่างหรือน้ำหนักบอกไม่ได้ และวางแนวทางปรับพฤติกรรม ติดตามผล หรือรักษาได้เหมาะกับแต่ละคน

สำหรับผู้ที่มีภาวะ MONW ควรเน้นการรักษาตามอาการ พร้อมเพิ่มกล้ามเนื้อควบคู่กับลดไขมันส่วนเกิน โดยเฉพาะไขมันในช่องท้อง เริ่มจากการออกกำลังกายแบบมีแรงต้าน เช่น การฝึกด้วยน้ำหนัก (Weight Training) ด้วยดัมเบลหรือบาร์เบล การใช้ยางยืดออกกำลังกาย (Resistance Band) หรือการใช้น้ำหนักตัว (Bodyweight) เช่น สควอตและวิดพื้น อย่างน้อยสัปดาห์ละ 2 วัน ร่วมกับคาร์ดิโอระดับปานกลาง เช่น เดินเร็วหรือปั่นจักรยาน รวมสัปดาห์ละ 150–300 นาที อาจเริ่มจากวันละ 30 นาที สัปดาห์ละ 5 วัน โดยค่อยๆ เพิ่มตามความพร้อมและขยับตัวระหว่างวันเพื่อลดการนั่งนาน

ด้านอาหารควรกินให้พอดีกับความต้องการ ได้รับโปรตีนเพียงพอจากปลา ไข่ เนื้อสัตว์ไม่ติดมัน หรือเต้าหู้ เพิ่มผัก ผลไม้ทั้งผล และธัญพืชไม่ขัดสี พร้อมลดการบริโภคอาหารหวานและไขมันอิ่มตัว การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมการบริโภคและการออกกำลังกายอย่างต่อเนื่อง จะช่วยเสริมสร้างมวลกล้ามเนื้อและลดไขมันในช่องท้อง ซึ่งเป็นหัวใจสำคัญในการลดความเสี่ยงต่อโรคเรื้อรังในระยะยาว

ภาวะ MONW เป็นภัยเงียบที่หลายคนมองข้าม เพราะไม่ได้แสดงอาการภายนอกอย่างชัดเจน การตระหนักรู้ว่าน้ำหนักปกติไม่ได้หมายความว่าสุขภาพดีเสมอไป จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการตรวจระดับน้ำตาล ไขมันในเลือด และรอบเอว การพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและรับการรักษาได้ทันท่วงที เพื่อป้องกันไม่ให้โรคลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรง

แพทย์ผู้เชี่ยวชาญจากโรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน เน้นย้ำว่า การดูแลสุขภาพเมตาบอลิกไม่ได้ยึดติดกับตัวเลขบนตาชั่งเพียงอย่างเดียว แต่ต้องมองภาพรวมของร่างกาย รวมถึงการตรวจสุขภาพอย่างรอบด้าน การเพิ่มกล้ามเนื้อและลดไขมันในช่องท้องเป็นแนวทางปฏิบัติที่ได้ผลในการลดความเสี่ยงต่อภาวะ MONW และโรคที่เกี่ยวข้อง การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เช่น การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอและการรับประทานอาหารที่มีประโยชน์ จะช่วยเสริมสุขภาพร่างกายให้แข็งแรงและลดโอกาสเกิดโรคเรื้อรังในอนาคต

การเข้าใจว่าภาวะ MONW เกิดจากปัจจัยหลายด้าน ทั้งอายุ ฮอร์โมน และพฤติกรรม ทำให้ผู้ป่วยสามารถปรับเปลี่ยนวิถีชีวิตได้อย่างเหมาะสม การออกกำลังกายแบบมีแรงต้านและการคาร์ดิโอระดับปานกลาง รวมถึงการบริโภคอาหารที่มีโปรตีนเพียงพอและลดอาหารหวานและไขมันอิ่มตัว เป็นแนวทางปฏิบัติที่ได้ผลในการลดความเสี่ยงต่อภาวะ MONW และโรคที่เกี่ยวข้อง การดูแลสุขภาพอย่างรอบด้านจะช่วยให้ผู้ป่วยมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและลดโอกาสเกิดโรคเรื้อรังในอนาคต

โรงพยาบาลวิมุต พหลโยธิน ให้ความสำคัญกับการให้ความรู้แก่ประชาชนเรื่องสุขภาพเมตาบอลิก เพื่อให้ประชาชนตระหนักว่าภาวะ MONW เป็นภัยเงียบที่อาจนำไปสู่โรคเรื้อรังได้ การตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอและการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน เป็นแนวทางปฏิบัติที่ได้ผลในการลดความเสี่ยงต่อภาวะ MONW และโรคที่เกี่ยวข้อง การดูแลสุขภาพอย่างรอบด้านจะช่วยให้ผู้ป่วยมีสุขภาพร่างกายที่แข็งแรงและลดโอกาสเกิดโรคเรื้อรังในอนาคต

การตระหนักรู้ว่าภาวะ MONW เป็นภัยเงียบที่หลายคนมองข้าม เพราะไม่ได้แสดงอาการภายนอกอย่างชัดเจน จึงมีความสำคัญอย่างยิ่งในการตรวจสุขภาพอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะการตรวจระดับน้ำตาล ไขมันในเลือด และรอบเอว การพบความผิดปกติตั้งแต่ระยะเริ่มต้นจะช่วยให้ผู้ป่วยสามารถปรับเปลี่ยนพฤติกรรมและรับการรักษาได้ทันท่วงที เพื่อป้องกันไม่ให้โรคลุกลามจนเกิดภาวะแทรกซ้อนที่ร้ายแรง การดูแลสุขภาพเมตาบอลิกอย่างรอบด้านจึงเป็นหัวใจสำคัญในการป้องกันโรคเรื้อรังในระยะยาว

MONW โรงพยาบาลวิมุต นพดุษฎี สุขภาพเมตาบอลิก โรคเบาหวาน