แพทย์หญิงนภาพร ธรรมพัฒนากูล หรือ “หมอแชมป์” เตือนกลุ่มวัยทำงาน 25–40 ปี ที่ทำงานโต้รุ่งและนอนน้อย เสี่ยงสะสม “หนี้การนอน” ซึ่งกระทบสุขภาพระยะยาว ทั้งสมอง กายภาพ และจิตใจ
ไลฟ์จบตี 2 แพ็กของถึง 6 โมงเช้า ทำงานโต้รุ่ง ตอบแชตลูกค้าก่อนนอน และตื่นเช้าไปทำงานต่อ เป็นรูปแบบการใช้ชีวิตที่ทำให้คนวัยทำงาน โดยเฉพาะวัย 25–40 ปี เลื่อนเวลาพักออกไปอย่างต่อเนื่อง ความคิดว่า “ยังไหว” หรือ “เดี๋ยววันหยุดค่อยนอน” จึงอาจหมายถึงการสะสมหนี้การนอนโดยไม่รู้ตัว แพทย์หญิงนภาพร ธรรมพัฒนากูล หรือ “หมอแชมป์” ชวนให้ความสำคัญกับการนอนทั้งระยะเวลา คุณภาพ และความสม่ำเสมอ ก่อนส่งผลต่อการทำงานและสุขภาพระยะยาว พร้อมทำความเข้าใจความสัมพันธ์ระหว่างการนอน ความเครียด และฮอร์โมน โดยเฉพาะผู้หญิงที่เริ่มมีความเปลี่ยนแปลงของร่างกายในช่วงปลายวัย 30–40 ปีขึ้นไป

รายงานสุขภาพคนไทย ปี 2569 โดยสถาบันวิจัยประชากรและสังคม มหาวิทยาลัยมหิดล และ สสส. ระบุว่าการนอนไม่หลับและการเข้านอนไม่เป็นเวลาเรื้อรังส่งผลกระทบอย่างรุนแรงต่อสุขภาวะแบบองค์รวมในทุกมิติ โดยในมิติทางกายภาพ ความผิดปกติของวงจรการนอนยังกระตุ้นฮอร์โมนความเครียดและภาวะดื้อต่ออินซูลิน นำไปสู่กลุ่มโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง (NCDs) เช่น ความดันโลหิตสูง เบาหวานชนิดที่ 2 และโรคหัวใจและหลอดเลือด นอกจากนี้ ในมิติทางจิตใจและพฤติกรรม การพักผ่อนที่ไม่เพียงพอยังบั่นทอนการทำงานของสมองส่วนหน้าโดยตรง ส่งผลให้สมาธิสั้นลง ประสิทธิภาพการตัดสินใจและความจำลดลง พร้อมทั้งเพิ่มความเสี่ยงต่อภาวะอารมณ์แปรปรวน วิตกกังวล และภาวะซึมเศร้า ซึ่งกระทบต่อคุณภาพชีวิตและการทำงานในแต่ละวันอย่างมีนัยสำคัญ
แพทย์หญิงนภาพร ธรรมพัฒนากูล หรือ “หมอแชมป์” ผู้มีประสบการณ์ด้านการดูแลสุขภาพเชิงป้องกันมากว่า 15 ปี เปิดเผยว่า “การนอนหลับไม่ใช่เวลาที่ร่างกายหยุดทำงาน แต่เป็นช่วงเวลาที่ร่างกายกำลังทำงานฟื้นฟู ซ่อมแซม จัดระเบียบภายใน แต่คนวัยทำงานจำนวนไม่น้อยกลับนำเวลานอนไปแลกกับเวลาทำงาน จนร่างกายชินกับการพักผ่อนน้อย เปรียบได้กับการ ‘เบิกสุขภาพอนาคตมาใช้’ เพราะการนอนเกี่ยวข้องกับการฟื้นฟูร่างกาย การจัดระบบความจำ การควบคุมอารมณ์ ฮอร์โมน ภูมิคุ้มกัน และระบบเผาผลาญ แม้ยังสามารถตื่นไปทำงานได้ตามปกติ แต่บางคนอาจเริ่มมีอาการอ่อนเพลีย สมาธิลดลง ขี้ลืม หงุดหงิดง่าย หรือรู้สึกว่าร่างกายฟื้นตัวช้าลง ซึ่งควรได้รับการประเมินร่วมกับปัจจัยสุขภาพอื่น”

สำหรับ “หนี้การนอน” หรือ Sleep Debt เกิดจากการตื่นกลางดึก นอนน้อยกว่าที่ร่างกายต้องการต่อเนื่องหลายคืน คุณหมออธิบายว่า การนอนเพิ่มภายหลังอาจช่วยลดความง่วงและทำให้รู้สึกดีขึ้นในระยะสั้น แต่ไม่ควรมองว่าการนอนยาวในวันหยุดจะชดเชยผลของการนอนน้อยเรื้อรังได้ทั้งหมด โดยเฉพาะเมื่อหมดช่วงพักก็ต้องกลับไปใช้ชีวิตวงจรเดิมอีก “อย่าใช้การนอนชดเชยเป็นใบอนุญาตให้อดนอนเป็นประจำ การมีเวลานอนและเวลาตื่นที่ค่อนข้างสม่ำเสมอ และให้โอกาสร่างกายได้นอนเพียงพอในแต่ละคืนเป็นพื้นฐานที่สำคัญกว่า เพราะการนอนไม่เพียงพอเรื้อรังสัมพันธ์กับปัญหาสุขภาพหลายด้าน ทั้งเรื่องความสัมพันธ์กับคนรอบข้าง โรคอ้วน เบาหวาน ความดันโลหิตสูง โรคหัวใจและหลอดเลือด รวมถึงความวิตกกังวลและภาวะซึมเศร้า จึงควรเริ่มดูแลก่อนที่ปัญหาจะกระทบชีวิตประจำวัน”
การนอนไม่หลับในวัยปลาย 30-40 ขึ้นไป = ทางแยกสำคัญของการดูแลสุขภาพ ในกลุ่มผู้หญิงวัยปลาย 30–40 ปีขึ้นไป หมอแชมป์กล่าวว่าเป็น “ทางแยกสำคัญของการดูแลสุขภาพ” เนื่องจากภาระงาน ความเครียด และการดูแลครอบครัวทั้งพ่อแม่ที่สูงวัย และลูกหลานในวัยเรียน สิ่งเหล่านี้เกิดขึ้นพร้อมกับความเปลี่ยนแปลงของร่างกาย ผู้หญิงบางคนเริ่มมีอาการนอนไม่หลับ ตื่นกลางดึกแล้วหลับต่อไม่ได้ หรือพักแล้วไม่สดชื่นเหมือนเดิม อย่างไรก็ตาม อาการเหล่านี้ไม่ได้หมายความว่าทุกคนเข้าสู่วัยทอง และไม่ควรมองว่ามีสาเหตุจากฮอร์โมนเพียงอย่างเดียว

“เราไม่ควรสรุปง่าย ๆ ว่าการนอนไม่พอเป็นสาเหตุโดยตรงที่ทำให้ผู้หญิงเข้าสู่วัยทองก่อนวัย การนอน ความเครียด ฮอร์โมน ระบบเผาผลาญ และอารมณ์มีความสัมพันธ์กัน ขณะที่อาการร้อนวูบวาบและเหงื่อออกกลางคืนในช่วงเปลี่ยนผ่านสู่วัยหมดประจำเดือนก็อาจรบกวนการนอนได้ จึงควรสังเกตความเปลี่ยนแปลงร่วมกัน ทั้งการนอน รอบเดือน อารมณ์ และสมาธิ เพื่อประเมินสาเหตุอย่างเหมาะสม”
สำหรับผู้หญิงอายุต่ำกว่า 40 ปีที่ประจำเดือนขาดหรือผิดปกติ ควรพบแพทย์เพื่อประเมินสาเหตุ รวมถึงภาวะรังไข่ทำงานบกพร่องก่อนวัย หรือ Premature Ovarian Insufficiency (POI) ซึ่งต้องวินิจฉัยจากประวัติและผลตรวจร่วมกัน ไม่สามารถใช้เพียงอาการนอนไม่หลับหรืออารมณ์แปรปรวนเป็นข้อสรุปได้ เนื่องจากภาวะดังกล่าวมีผลต่อสุขภาพกระดูก หัวใจและหลอดเลือด ตลอดจนภาวะเจริญพันธุ์ในระยะยาว หมอแชมป์กล่าว

ด้าน “ดาด้า-วรินดา ดำรงผล” ดีเจและพิธีกรที่มีบทบาทในงานไลฟ์ขายสินค้าออนไลน์ เปิดเผยกับทีมข่าวว่า ตารางงานเป็นปัจจัยสำคัญที่ทำให้จัดเวลานอนได้ยาก ทั้งการเลิกรายการช่วงดึกและกลับไปทำรายการวิทยุในเช้าวันถัดไป เมื่อมีงานไลฟ์ขายของเพิ่มเติม เวลาทำงานยิ่งไม่แน่นอน “บางทีไลฟ์ยาวทั้งวัน 3 รอบ เสร็จไลฟ์ตี 2 กว่าจะนอนได้ก็ตี 4” เธอเล่าว่า แม้ร่างกายจะยังตื่นไปทำงานได้ตามปกติ แต่เริ่มสัมผัสอาการอ่อนเพลีย สมาธิลดลง และรู้สึกว่าการฟื้นตัวช้าลง ซึ่งสอดคล้องกับคำเตือนของหมอแชมป์ที่ว่า การนอนน้อยเรื้อรังอาจหมายถึงการสะสมหนี้สุขภาพโดยไม่รู้ตัว
ผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพย้ำว่า การดูแลการนอนหลับไม่ใช่เพียงการนอนให้เพียงพอ แต่ต้องคำนึงถึงคุณภาพและความสม่ำเสมอของวงจรการนอน โดยเฉพาะในกลุ่มวัยทำงานที่มักต้องบริหารเวลาอย่างหนัก การตระหนักถึงความเชื่อมโยงระหว่างการนอน ความเครียด และฮอร์โมน จะช่วยให้สามารถสังเกตอาการผิดปกติตั้งแต่เนิ่นๆ และปรับเปลี่ยนพฤติกรรมเพื่อป้องกันปัญหาสุขภาพระยะยาว ทั้งด้านกาย จิตใจ และการทำงาน

การปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในการนอนหลับควรเริ่มจากการกำหนดเวลานอนและเวลาตื่นที่สม่ำเสมอ หลีกเลี่ยงการใช้อุปกรณ์อิเล็กทรอนิกส์ก่อนนอน และสร้างบรรยากาศในห้องนอนที่เอื้อต่อการพักผ่อน การเข้าใจว่าร่างกายต้องการการนอนหลับลึกเพื่อฟื้นฟูระบบต่างๆ จะช่วยให้คนวัยทำงานสามารถรักษาสมดุลระหว่างชีวิตการทำงานและสุขภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ โดยไม่ปล่อยให้ “หนี้การนอน” สะสมจนส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตในอนาคต



หมอแชมป์ หนี้การนอน สุขภาพวัยทำงาน SleepDebt รายงานสุขภาพคนไทย