มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทยประกาศขับเคลื่อนยุทธศาสตร์ด้านสุขภาพจิต (Mental Health) ในแผนปี 2026-2030 มุ่งสร้างระบบนิเวศปลอดภัย 360 องศา เพื่อเสริมภูมิคุ้มกันทางใจและป้องกันปัญหาสุขภาพจิตในเด็กและเยาวชนไทยอย่างยั่งยืน
มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย (World Vision Foundation of Thailand) ได้ประกาศก้าวสำคัญในการขับเคลื่อนงานด้านสุขภาพจิต (Mental Health) อย่างเป็นระบบและจริงจัง โดยบรรจุเข้าเป็นส่วนหนึ่งของแผนยุทธศาสตร์ใหม่ในช่วงปี 2026-2030 การเคลื่อนไหวในครั้งนี้มุ่งเน้นไปที่การป้องกันและสร้างภูมิคุ้มกันทางใจให้แก่เด็กและเยาวชนล่วงหน้าผ่านกระบวนการพัฒนาเด็กเชิงองค์รวม เพื่อให้เด็กไทยสามารถเติบโตได้อย่างแข็งแรงทั้งทางร่างกายและจิตใจท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของโลกปัจจุบัน
เป้าหมายหลักของมูลนิธิศุภนิมิตฯ คือการยกระดับสภาพแวดล้อมรอบตัวเด็กให้กลายเป็นพื้นที่ที่ปลอดภัยอย่างยั่งยืน โดยครอบคลุมไปถึงระดับครอบครัว โรงเรียน และชุมชน เพื่อสร้างเกราะป้องกันที่เข้มแข็งให้กับเด็กๆ การดำเนินงานในครั้งนี้ไม่ได้มองเพียงแค่การรักษาเมื่อเกิดปัญหา แต่เป็นการสร้างระบบนิเวศที่เอื้อต่อการเติบโตของเด็กอย่างรอบด้าน โดยมุ่งเน้นการสร้างสภาพแวดล้อมที่ปลอดภัยรอบตัวเด็กในทุกมิติ เพื่อให้เด็กและเยาวชนไทยสามารถใช้ชีวิตได้อย่างมีความสุขและปลอดภัยจากภัยคุกคามรอบด้าน
นางสาวหลินฟ้า อุปัชฌาย์ ผู้จัดการพันธกิจด้านการปกป้องคุ้มครองเด็ก มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย เปิดเผยถึงความสำคัญของประเด็นนี้ว่า มูลนิธิศุภนิมิตฯ ให้ความสำคัญกับประเด็นสุขภาพจิตอย่างมาก โดยได้จัดให้อยู่ภายใต้พันธกิจด้านการปกป้องคุ้มครองเด็กโดยเฉพาะ จากการลงพื้นที่จริงและการรับฟังเสียงสะท้อนจากเด็กๆ ในพื้นที่ รวมถึงเสียงจากคนในชุมชนและผู้ปกครอง ทำให้พบข้อมูลสำคัญว่าในปัจจุบันปัญหาสุขภาพจิตของเด็กมีความรุนแรงและมีความซับซ้อนมากขึ้นกว่าในอดีตอย่างเห็นได้ชัด
นางสาวหลินฟ้า อธิบายเพิ่มเติมว่า การส่งเสริมสุขภาพจิตไม่ใช่เพียงแค่เรื่องของสุขภาพกายหรือการศึกษาเพียงอย่างเดียวเท่านั้น แต่ถือเป็นรากฐานสำคัญที่สำคัญยิ่งที่จะทำให้เด็กทุกคนสามารถเติบโตได้อย่างมีความสุขทั้งกายและใจ มูลนิธิศุภนิมิตฯ จึงตัดสินใจนำเรื่อง Mental Health เข้ามาบูรณาการในงานพัฒนาเด็กและเยาวชนอย่างเป็นระบบ เปรียบเสมือนการดูแลระบบนิเวศรอบตัวเด็กให้สมบูรณ์ การทำให้เด็กมีความเข้มแข็งทางจิตใจนั้นจำเป็นต้องพัฒนาสภาพแวดล้อมควบคู่ไปกับการเสริมทักษะและศักยภาพให้แก่ผู้ดูแลเด็กทั้งหมดในระบบนิเวศแบบ 360 องศา
ในส่วนของข้อมูลเชิงสถิติที่น่ากังวลใจ นางสาวสุขาวลี มั่นคง เจ้าหน้าที่ด้านสุขภาพจิตและการสนับสนุนทางจิตสังคม มูลนิธิศุภนิมิตแห่งประเทศไทย ได้ให้ข้อมูลถึงสถานการณ์สุขภาพจิตของเด็กและวัยรุ่นในปัจจุบัน โดยอ้างอิงจากรายงานขององค์การอนามัยโลก (WHO) ที่ระบุว่าเด็กและวัยรุ่นทั่วโลกถึง 1 ใน 7 คนกำลังเผชิญกับความผิดปกติทางสุขภาพจิต ซึ่งเป็นตัวเลขที่สะท้อนให้เห็นถึงวิกฤตการณ์ที่เกิดขึ้นในระดับสากลที่ส่งผลกระทบต่อเยาวชนจำนวนมากในทุกพื้นที่ทั่วโลก
สำหรับข้อมูลในประเทศไทยที่เก็บสถิติโดยศูนย์ความรู้นโยบายเด็กและครอบครัว (คิด for คิดส์) พบข้อมูลที่น่าตกใจว่ากลุ่มวัยรุ่นตอนต้น ซึ่งมีอายุระหว่าง 11-14 ปี พบว่าเป็นกลุ่มที่ได้รับผลกระทบอย่างมาก โดยคิดเป็นเกือบ 10% ของผู้ป่วยซึมเศร้าทั้งหมด นอกจากนี้จากการรายงานของ UNICEF ในช่วงที่ผ่านมา ยังพบข้อมูลที่น่ากังวลว่ามีวัยรุ่นไทยเกือบ 18% ที่เคยมีความคิดฆ่าตัวตายอย่างจริงจัง ซึ่งสะท้อนให้เห็นถึงความจำเป็นเร่งด่วนในการสร้างระบบป้องกันและดูแลสุขภาพจิตของเยาวชนไทยอย่างจริงจังและเป็นรูปธรรม
ปัจจัยสำคัญที่ส่งผลกระทบต่อจิตใจของเด็กและวัยรุ่นสามารถแบ่งออกได้เป็นสองส่วนหลัก ส่วนแรกคือปัจจัยภายในซึ่งเกี่ยวข้องกับด้านชีวภาพและสมอง โดยเฉพาะการเปลี่ยนแปลงทางร่างกายและฮอร์โมน รวมถึงพัฒนาการทางสมองในส่วนที่ควบคุมอารมณ์ซึ่งเติบโตเร็วกว่าสมองส่วนที่ทำหน้าที่ในการยับยั้งชั่งใจและการปรับตัว ส่งผลให้วัยรุ่นในปัจจุบันต้องเผชิญกับความยากลำบากในการรับมือและจัดการกับอารมณ์ของตนเองท่ามกลางความเปลี่ยนแปลงของร่างกายที่เกิดขึ้นอย่างรวดเร็วในช่วงวัยรุ่น
ส่วนที่สองคือปัจจัยภายนอกที่ส่งผลกระทบต่อสภาพจิตใจของเด็กและเยาวชน ได้แก่ แรงกดดันมหาศาลจากการแข่งขันทางการศึกษาที่สูงขึ้นในปัจจุบัน ปัญหาการกลั่นแล้งกันในโรงเรียนซึ่งประเทศไทยติดอันดับ 2 ของโลก ซึ่งสร้างบาดแผลทางใจให้กับเด็กจำนวนมาก รวมถึงปัญหาการเลี้ยงดูในครอบครัวที่ขาดพื้นที่ปลอดภัยสำหรับการพูดคุย และการเปลี่ยนผ่านเข้าสู่ยุคดิจิทัลที่อาจทำให้เด็กขาดปฏิสัมพันธ์ที่สำคัญและขาดทักษะทางสังคมในชีวิตจริงจากการใช้ชีวิตในโลกออนไลน์ที่มากขึ้น
ที่ผ่านมา มูลนิธิศุภนิมิตฯ ได้เริ่มลงมือปฏิบัติจริงในการสร้างพื้นที่ปลอดภัยทางจิตใจผ่านกิจกรรมที่หลากหลาย อาทิ โครงการ "ศิลปะฮีลใจ วัยรุ่น Gen Z" ซึ่งจัดขึ้นในช่วงเดือนแห่งสุขภาพจิต โครงการนี้เปิดโอกาสให้เยาวชน สภาเด็กและเยาวชนกรุงเทพ กรมสุขภาพจิต และภาคีเครือข่ายจิตวิทยา ได้มีพื้นที่ในการร่วมแลกเปลี่ยนและระบายความเครียดที่สะสมอยู่ภายในผ่านการสร้างสรรค์งานศิลปะ ซึ่งเป็นเครื่องมือสำคัญในการสื่อสารความรู้สึกและเยียวยาจิตใจของเยาวชนในกลุ่ม Gen Z ได้อย่างมีประสิทธิภาพ
นอกจากนี้ในสถานการณ์ที่เข้าขั้นวิกฤต เช่น เหตุการณ์ความไม่สงบในพื้นที่ชายแดน มูลนิธิศุภนิมิตฯ ได้แสดงบทบาทสำคัญในการจัดตั้ง Child-Friendly Space หรือพื้นที่ปลอดภัยสำหรับเด็กในศูนย์อพยพ เพื่อดูแลความปลอดภัยของเด็กในภาวะวิกฤต พร้อมทั้งมีการฝึกอบรมเยาวชนแกนนำให้ลงพื้นที่เพื่อทำหน้าที่ดูแลและฟื้นฟูสุขภาวะทางใจของเด็ก ๆ โดยตรง เพื่อป้องกันไม่ให้เด็กต้องเผชิญกับบาดแผลทางจิตใจที่ฝังลึกจากสถานการณ์ที่รุนแรงและวิกฤตที่เกิดขึ้นรอบตัว
มูลนิธิศุภนิมิตฯ มีความเชื่อมั่นอย่างยิ่งว่าการแก้ปัญหาสุขภาพจิตไม่สามารถสำเร็จได้ด้วยการทำงานขององค์กรใดองค์กรหนึ่งเพียงลำพัง แต่ต้องอาศัยความร่วมมือจากทุกภาคส่วนตามแนวคิดที่ว่า "การเลี้ยงดูเด็ก 1 คน ต้องใช้คนทั้งชุมชน" โดยแต่ละภาคส่วนเปรียบเสมือน "จิ๊กซอว์" สำคัญที่ช่วยเติมเต็มระบบนิเวศรอบตัวเด็กโดยมีเด็กเป็นศูนย์กลาง ไม่ว่าจะเป็นครอบครัวที่เป็นด่านแรกในการรับฟังและเป็นพื้นที่ปลอดภัยโดยไม่ตัดสิน, โรงเรียนและครูที่สร้างสภาพแวดล้อมที่อบอุ่นและสอนทักษะทางอารมณ์, ภาครัฐที่สนับสนุนนโยบายและงบประมาณ, และภาคประชาสังคมที่ช่วยสนับสนุนนวัตกรรมและรณรงค์ลดการตีตราผู้มีปัญหาสุขภาพจิต
สำหรับแนวโน้มในอีก 3-5 ปีข้างหน้า นางสาวหลินฟ้ามองว่าปัญหาสุขภาพจิตของเด็กจะกลายเป็นประเด็นท้าทายหลักเนื่องจากความกดดันทางสังคม เทคโนโลยี และความไม่แน่นอนทางเศรษฐกิจที่ทวีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะเด็กกลุ่มเปราะบางที่อาจถูกทิ้งและเข้าถึงความช่วยเหลือได้ยาก มูลนิธิศุภนิมิตฯ จึงวางแผนขยายการดำเนินงานเชิงป้องกันล่วงหน้าผ่าน 3 แนวทางหลัก คือ การผลักดันหลักสูตร SEL (Social and Emotional Learning) เพื่อพัฒนาทักษะทางสังคมและอารมณ์ให้แก่นักเรียนมัธยมศึกษาตอนต้นในจังหวัดจันทบุรี, การยกระดับทักษะผู้ใหญ่รอบตัวเด็กผ่านการส่งเสริมการเลี้ยงลูกเชิงบวกเพื่อให้ครูและพ่อแม่มี "เรดาร์" ในการสังเกตและคัดกรองเด็กได้อย่างรวดเร็ว, และการนำเทคโนโลยีและนวัตกรรมมาประยุกต์ใช้ร่วมกับภาครัฐและผู้เชี่ยวชาญเพื่อให้เด็กยุคดิจิทัลสามารถเข้าถึงข้อมูลและบริการที่จำเป็นได้อย่างสะดวกและรวดเร็วขึ้น
#มูลนิธิศุภนิมิต #MentalHealth #สุขภาพจิตเด็ก #ระบบนิเวศปลอดภัย #WorldVisionThailand
มูลนิธิศุภนิมิต MentalHealth สุขภาพจิตเด็ก ระบบนิเวศปลอดภัย WorldVisionThailand